حدّثنا آدم قال: حدّثنا شعبة حدّثنا الحکم، عن ذرّ، عن سعید بن عبدالرحمان بن أبزی، عن أبیه قال: جاء رجل إلی عمر بن الخطّاب فقال: إنّی أجنبت فلم أصب الماء، فقال عمّار بن یاسر لعمر بن الخطّاب: أما تذکر إنّا کنّا فی سفر أنا و أنت، فأمّا أنت.‌..إلی آخر حدیث.[١]

چنان که ملاحظه می‌شود، بخاری جملۀ «قال عمر: لا تصلّ» را _ که عین فتوای خلیفه بود _ از متن روایت حذف کرده و بقیه را نقل کرده است.

این نمونه‌ای از دستبرد خبری در صحیح‌ترین و معتبرترین کتاب نزد قاطبه مسلمانان است؛ پدیده‌ای که در کتاب‌های تفسیری وضعیّت اسفبارتری دارد؛ به عنوان مثال اگر آیات مربوط به ولایت را فقط در تفسیر طبری _ که از نگاه اهل سنّت، أمّ التفاسیر شمرده می‌شود _ مورد ملاحظه قرار دهیم، هیچ تردیدی باقی نمی‌ماند که مؤلّف آن، کتاب را بر مبنای حذف و کتمان فضایل اهل بیت: یا ایجاد تشکیک و تردید در آن نگاشته است؛[٢] از باب نمونه در بار‌ۀ آیه «إِنَّما وَلِیُّكُمُ اللهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذینَ آمَنُوا الَّذینَ یُقیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُون»،[٣] با این که در ده‌ها منبع روایی و تفسیری اهل سنت چون: تفسیر ثعلبی،[٤]شواهد التنزیل،[٥]تفسیر مقاتل،[٦]تفسیر ابن ابی حاتم،[٧]تفسیر بغوی،[٨]تفسیر بیضاوی[٩] آمده است که مراد از این آیه، علی بن ابی طالب٧ است، ولی طبری در تفسیرش، در کنار سایر مؤمنان، نام علی٧ را نیز در هاله‌ای از ابهام و تردید بیان کرده است و از ارائه حقیقت به صورت شفاف و روشن پرهیز کرده است.[١٠]

همچنین طبری در تفسیر آیۀ «إِنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ

[١] . ر.ک: تفسیرالقرآن العظیم،ج٩،ص٣١٣٧.

[٢] . رجال الطوسی،ص١٢٤.

[٣] . الکافی،ج١،ص١٣٦.

[٤] . همان.

[٥] . حیات عارفانه امام علی٧،ص١٠١؛صدرالمتألهین،ص٣٤٢.

[٦] . صحیح البخاری،‌ ج٨،ص١٧٩؛صحیح مسلم،ج١،ص١١٣.

[٧] . صحیح مسلم،ج١،ص١٩٣؛سنن ابن ماجه،ج١،ص١٨٨؛سنن النسائی،ج١،ص١٦٦.

[٨] . صحیح البخاری،ج١،‌ ص٨٧.

[٩].‌ آیۀاللهرضااستادیازجملهکسانیاستکهبدوننقشۀقبلی،بهصورتگزینشی،سیآیهازآیاتولایترادرجامع البیانبهجستوجوپرداخت،ولیباشگفتیمشاهدهکردکهطبرییاروایاتبابفضائلاهلبیتبهویژهامیرمؤمنانعلی٧ رانقلنکردهاستویاآنرابهگونه‌ایبیانکردهاستکهدرخوانندهایجادشکوتردیدنماید (ر.ک: آشنایی با تفسیر و مفسران،اثرآیةاللهاستادی).

[١٠] . سورهمائده،آیه٥٥.