برتری در مفعولیت؛ یعنی اسم تفضیل می‌رساند که فاعل دارای صفت زیاده است،
نه مفعول؛[١] مانند: «زید افضل من عمرو» که در این مثال، زید از جهت فاعلیت برتر
از عمرو است‌.

همچنین باید با «مِن» همراه شود تا افضلیت را در مقایسه میان دو چیز بیان کند.
قابل تأمل است که باید «خیر» در جمله به صورت صفت یا اسم قرار نگرفته باشد. در
این صورت است که مترادف با معنای «افضل» خواهد بود. از این رو، شایسته است روایاتی چون «افضل العبادة» و یا «افضل الناس» با روایات«خیر العبادة» و «خیر الناس» سنجیده شود.

مجموعه روایات «افضل العبادة» با حدیث «خیر العبادة»

روایت «خیر العباده»

«... عن أَبِی عَبْدِ اللهِ٧ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ٦: الِاسْتِغْفَارُ وَ قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ خَیْرُ الْعِبَادَةِ، قَالَ اللهُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ: فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ».[٢]

در این روایت، ابتدا استغفار و ذکر کلمه توحید، برترین عبادت شمرده شده است و سپس برتری آن به آیه شریفه «فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ»[٣] نسبت داده شده است. بدین ترتیب، علت برتری یافتن استغفار و ذکر کلمه توحید، در خود حدیث مستند شده است.

مورد اختلاف

حدیث بالا تنها با حدیث ششم از مجموعه روایات افضل العباده _ که در آن دعا برترین عبادت شمرده شده بود _ به دلیل اشتراک موضوع دچار دوگانگی ظاهری است.

بررسی

با کمی دقت می‌توان گفت استغفار، خود از مصادیق دعا به معنای عام آن است که در دامن آن می‌گنجد و منافاتی با دیگر عبادات هم نخواهد داشت.

همچنین باید گفت اختلاف میان دعا به عنوان «افضل العباده» و ذکر کلمه توحید به عنوان «خیر العباده» با در نظر داشتن معنای عام دعا قابل رفع است‌؛ زیرا دعا در لغت به

[١]. الطراز الأول،ج‌٧،ص٤٠٧.

[٢]. المفردات،ص٣٠٠.

[٣]. التحقیق،ج٣،ص١٥٩.