در آن دورانِ اختناق، ای بسا روایاتی که از امیرمؤمنان صادر شد که راویان آن
جرأت ابراز نام آن حضرت را نداشتند. از این رو،‌ بدون ذکر نام، روایت را از جانب خود
نقل می‌کرده‌اند.

ابن عباس مدعی بود:

جلّ ما تعلّمت من تفسیر القرآن من علی بن ابی طالب؛[١]

عمده تفسیری که آموختم، از علی بن ابی طالب بود.

ولی در مجموعه روایات ابن عباس کمتر روایتی را می‌توان یافت که به امیرمؤمنان نسبت داده باشد؛ چنان که برابر گزارش‌های تاریخی برخی از راویان با تعبیر «ابی زینب» از آن حضرت نقل روایت می‌کردند.[٢]

حسن بصری در زمان بنی امیه روایات آن امام بزرگوار را بدون نسبت دادن به آن حضرت نقل می‌کرده و می‌گفت:

انی فی زمان لا استطیع ان اذکر علیاً؛[٣]

من در زمانی زندگی می‌کنم که نمی‌توانم نام علی را به زبان أورم.

مجموعۀ این گزارش‌ها نشان می‌دهد که در میان روایات تفسیری صحابه و تابعان، مطالب ارزشمندی یافت می‌شود که منبع اصلی آن امام معصوم٧ است و می‌تواند
در مواردی به عنوان ابزار فهم آیات قرآن به کار آید؛ از باب نمونه بعید نیست روایاتی که
از طریق صحابه و تابعان در تفسیر آیۀ «وَ اصْطَفاکِ عَلی‌ نِساءِ الْعالَمینَ»[٤] وارد شده‌اند که آن را به «ولادت عیسی» یا «بغیر فحل» تفسیر کرده‌اند. در واقع، منبع اصلی آن، امامان معصوم بوده باشد؛ چنان که همین مضمون از اهل بیت: عصمت و طهارت نیز نقل شده است.[٥]

همچنین بعید نیست بخش صحیح روایتی که پیش‌تر در تفسیر آیه ٣٧ سوره
احزاب در بار‌ۀ ازدواج پیامبر اکرم٦ با زینب از سدی نقل شده، برگرفته از روایت معصوم

[١] . الاحتجاج،ج١،ص٣٧٣؛بحارالانوار،ج٩٠،ص١١٦.

[٢] . سورهانعام٦،آیه٨٢.

[٣] . صحیح البخاری،‌ ج٤،ص١١٢؛کنزالعمّال،ج٢،ص٢١،ح٢٩٨١.

[٤] . تفسیر العیاشی،ج٢،ص١٧٣.

[٥] . بحارالانوار،ج١٢،ص٣٣٥.