علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٩٧ - نقش بلخ در نشرحدیث شیعه
سلمی،[١] محمد بن إسماعیل ترمذی،[٢] محمد بن حسن بلخی[٣]( زنده در ٢٢٦ ق)، مقاتل بن سلیمان.[٤]
شاگردان سنی امامان از بلخ
چند تن از شاگردان و راویان مستقیم اهلبیت نیز از اهل سنت بلخ هستند:
مقاتل بن سلیمان خراسانی بلخی[٥] از شاگردان امام باقر و امام صادق٧ و افرادی همچون ابراهیم بن ادهم،[٦] سلم بن سالم بلخی[٧](م١٩٦ق)، عمر بن هارون بلخی[٨](م١٩٤ق) و مقاتل بن حیان بكری نبطی بلخی[٩](م١٥٠ق) از شاگردان امام صادق و شقیق بن إبراهیم بلخی[١٠] نیز از راویان امام كاظم است.
گفتنی است در میان راویان بلخ، فردی به نام أبو عبد الله محمد بن علی بن
خلف عطار كوفی بلخی[١١] حضور دارد كه از راویان پرحدیث است. وی مورد اعتماد
برخی از محدثان متقدم شیعه و سنی بوده است. در شیعه حمیری قمی (م٣٠٠ق)[١٢] شاگرد وی بوده است. صدوق نیز بارها با دو واسطه یا بیشتر[١٣] از او روایت كرده است.
در میان اهل سنت نیز طبرانی با یک واسطه از او روایت كرده است.[١٤] محتوای
روایات او بیانگر اعتقادات ویژه شیعی است؛ به عنوان نمونه در روایات او فضایل
بسیار مهمی برای اهلبیت، حضرت زهرا،[١٥] امام علی،[١٦] ضرورت عصمت
[١]. دراینموارداومینویسد: «وجدتبخطجبریلبنأحمدالفاریابیفیكتابه» (ر.ك: اختیار معرفة الرجال،ج٢،ص٦١٧،ح٥٨٩ وص٦٩٢،ح٧٤١).
[٢]. الفائق فی رواة و أصحاب الإمام الصادق٧،ج١،ص٣٢.
[٣]. الخصال،ص٤٨٦ - ٤٨٧؛الامالی (شیخمفید)،ص٦٣،ح٩؛الامالی (شیخطوسی)،ص٣١٠،ح٦٢٥ وص٣٨١،ح٨١٨.
[٤]. الخصال،ص٤٧٣،ح٢٨؛فضائل الاشهر الثلاثة،ص١٤٤،ح١٥٨.
[٥]. الأمالی (شیخطوسی)،ص٣٤٧،ح٤١٩.
[٦]. بشارة المصطفی،ص١٧١،ح١٤٠.
[٧]. معانی الأخبار،ص٤١،ح٢.
[٨]. دلائل الامامة،ص٣١٧ – ٣١٨.
[٩]. فضائل الاشهر الثلاثه،ص١٧،ح٢ ونسخهالخصالدرنزدعلامهمجلسی: بحار الانوار،ج٧٢،ص٦٥،ح١.
[١٠]. الخصال،ص٣٤٥،ح١٢.
[١١]. مائة منقبة،ص٣٠.
[١٢]. حلیة الابرار،ج٢،ص١٣٨،ح٢.
[١٣]. الخصال،ص١٦٥،ح٨.
[١٤]. الأمالی(شیخطوسی)،ص٣٨٣ – ٣٨٤،ح٨٣٠.
[١٥]. جمال الاسبوع،ص٩٧.
[١٦]. ألامالی (شیخصدوق)،ص٢٩.