رفع است؛ زیرا ممکن است روایت نخست، برترین انسان را از جنبه عبادی و حدیث دوم، برترین افراد را از لحاظ اخلاقی معرفی ‌کند. همچنین شاید بتوان چنین گفت که عاشق عبادت، صاحب همان مرتبه عبادت احرار است. از این رو، در میان کسانی که به امر الهی عمل می‌کنند، بهترین آنها ‌کسی است که عاشقانه عبادت کند.

روایات احب الاعمال

١. «عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ٧ قَالَ، قَالَ: أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَی اللهِ _ عَزَّ وَ جَلَّ _ مَا دَاوَمَ عَلَیْهِ الْعَبْدُ وَ إِنْ قَل».[١]

٢. «اَبِی عَبْدِ اللهِ، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ٨ قَالَ، قَالَ رَسُولُ اللهِ٦: إِنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَی اللهِ _ عَزَّ وَ جَلَّ _ إِدْخَالُ السُّرُورِ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ».[٢]

٣. «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللهِ٧ قَالَ، قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ٧: أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَی اللهِ _ عَزَّ وَ جَلَّ _ فِی الْأَرْضِ الدُّعَاءُ، وَ أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ الْعَفَافُ، قَالَ: وَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ٧ رَجُلًا دَعَّاءً‌».[٣]

٤. «مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ، قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللهِ٧: أَیُّ الْأَعْمَالِ أَحَبُّ إِلَی اللهِ _ عَزَّ وَ جَلَّ _ ؟ فَقَالَ: أَنْ تَحْمَدَه».[٤]

مورد اختلاف

تعبیر «احب الاعمال» حاکی از محبوب‌ترین کاری است که موجبات رضایت خداوندی را در بالاترین درجه آن فراهم سازد. احادیث این مجموعه، همگی در یک نقطه با هم مشترک‌اند که معیار سنجش محبوبیت عمل را بیان می‌کنند؛ اما مگر می‌شود این اعمال همگی محبوب‌ترین عمل نزد خداوند توصیف شده باشند؟ مگر آوردن اسم تفضیل نشان از حصر ندارد؟ این جاست که تلاقی و اختلاف میان این دسته از احادیث
_

[١]. سورهرعد،آیه٢٨: «أَلابِذِكْرِاللهِتَطْمَئِنُّالْقُلُوبُ».

[٢]. الکافی،ج٢،ص٢٤٦،ح٦.

[٣]. همان،ج٢،ص٨٣،ح٣.

[٤]. همان،ج٢،ص١٠١،ح١٦.