می‌توان گفت که تفاوت میان هدایت عامّ و هدایت خاصّ، در بالاترین مراتب آن، در حقیقت، تفاوت ایمان و یقین است؛ چنان که در روایتی از امام حسن٧ آمده كه در پاسخ سؤال پدرش امیر مؤمنان٧ از او، در باره فرق ایمان و یقین، فرمود:

بَینَهُما شِبرٌ. قالَ: و كَیفَ ذاكَ؟ قالَ: لِأَنَّ الإِیمانَ ما سَمِـعناهُ بِآذانِنا و صَدَّقناهُ بِقُلوبِنا، وَ الیَقینَ ما أبصَرناهُ بِأَعیُنِنا وَ استَدلَلنا بهِ عَلی ما غابَ عَنّا؛[١]

فرقشان یک وجب است. فرمود: «چگونه؟». گفت: چون ایمان، آن است كه با گوش‌های خود بشنویم و با دل‌هایمان تصدیقش كنیم، و یقین، آن است كه با چشم چشم [سر و یا دل] ببینیم و به وسیله آن، به آنچه از ما پنهان است،
پی ببریم.

بنا بر این، هدایت عامّ _ كه مقدمه ایمان است _ مانع وسوسه اعتقادی و اضطراب روانی نیست، اما هدایت خاصّ، چون ریشه در شهود قلبی و یقین دارد، موجب اطمینان و آرامش دل و مانع وسوسه و اضطراب روحی است. این نكته دقیق معرفت‌شناسی را می‌توان در روایتی كه در تبیین و تفسیر آیه مورد بحث، از امام صادق٧ نقل شده، به روشنی ملاحظه كرد. متن سخن امام٧ این است:

إنَّ القَلبَ لَیَتَرَجَّجُ[٢]فیما بَینَ الصَّدرِ وَ الحَنجَرَةِ حَتّی یُعقَدَ عَلَی الإِیمانِ، فَإِذا عُقِدَ عَلَی الإِیمانِ قَرَّ، و ذلِکَ قَولُ اللّه‌ِ عز و جل: «وَ مَن یُؤْمِن بِاللَّهِ یَهْدِ قَلْبَهُ»؛[٣]

دل در میان سینه و نای، بی قراری می‌كند، تا آن گاه كه با ایمان، گره خورَد و چون با ایمان گره خورد، آرام می‌گیرد، و این است [معنای] سخن خداوند عز و جل كه: «هر كه به خدا ایمان آورَد، [خدا] دلش را هدایت می‌كند».

هنگامی ایمان با جان گره می‌خورد كه انسان به مرتبه یقین واصل گردد. در این موقعیت است كه دل به آرامش حقیقی دست می‌یابد، و بدین سان، هدایت خاصّ الهی در بالاترین مراتب، با یقین همراه می‌گردد؛ چنان كه در بیان نورانی امیر كلام٧ این معنا به روشنی تبیین شده است:

[١]. ‌مشكاة الأنوار،ص٤٨،ح٣٤؛بحار الأنوار،ج٧٠،ص١٨٢،ح٥٢.

[٢]. ‌الرَّجُّ،التحرّکوالاهتزاز (القاموس المحیط،ج١،ص١٩٠ «رجج»).

[٣]. ‌الكافی،ج٢،ص٤٢١،ح٤؛المحاسن،ج١،ص٣٨٨،ح٨٦٥،عنأبیبصیر؛بحار الأنوار،ج٦٨،ص٢٥٥، ‌ح١٣.