علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٩ - روایت شیخ کلینی از مستثنیات ابن ولید در نوادر الحکمه
احتمالاً تحت تأثیر گفتار شیخ صدوق در باره محمد بن عیسی که «ما تفرد محمد بن عیسی من کتب یونس و حدیثه لا یعتمد علیه»[١] و تضعیف ابن ولید نسبت به روایات اوست که برخی از رجالیان بر وی خرده گرفتهاند. و حتی شیخ طوسی ضمن تضعیف محمد بن عیسی، وی را در شمار «فیمن لم یرو عن الائمة:» آورده است[٢] که این نشان از طعن در روایات وی است.[٣] اما برخی همچون ابوالعباس بن نوح در این تضعیف تأمل نموده و از دلیل ابن ولید در این باره ابراز بی اطلاعی کردهاند.[٤] به هر حال، آنچه در باره محمد بن عیسی در منابع کهن شیعی آمده، مختلف است و سخن در باره وی در جای خود نیاز به تحقیقات وسیعتری دارد.
تعداد روایات در الکافی: ٧٥٦ روایت (سه روایت از طریق الحسن بن علی الهاشمی الدینوری،[٥] یک روایت از طریق الحسین بن سعید الأهوازی،[٦] یک روایت از طریق الحسین بن عبیدالله بن سهل القمی،[٧] ٤١ روایت از طریق أحمد بن محمد بن خالد البرقی،[٨] ٣٢ روایت از طریق أحمد بن محمد بن عیسی الأشعری،[٩] چهار روایت از طریق إبراهیم بن هاشم القمی،[١٠] یک روایت از طریق سعد بن عبدالله القمی،[١١] ٦٩ روایت از طریق سهل بن زیاد الآدمی،[١٢] شش روایت از طریق عبدالله بن جعفر الحمیری،[١٣] سه روایت از طریق علی بن الحسن بن علی بن فضال،[١٤] ٥٠٣ روایت از طریق علی بن ابراهیم
[١]. رجال الطوسی،ص١٩١.
[٢]. رجال النجاشی،ص٣٤٨.
[٣]. همان،ص٣٣٣.
[٤]. رجال الطوسی،ص٤٤٨.
[٥]. معرفة الحدیث،ص٢٢١.
[٦]. رجال النجاشی،ص٣٤٨.
[٧]. الکافی، ج٤، ١٤٦، ١٤٧، ١٥٠.
[٨]. همان،ج٦،ص١١٦.
[٩]. همان،ج١،ص٤٤٠.
[١٠]. همان،ج١،ص٨٥، ١١٠، ١٢٣؛ج٢،ص٩٢، ١٢٥، ٣٣٤، ٣٦٨، ٦٥٠؛ج٤،ص١٢؛ج٥،ص٥٦، ٥٩، ٨٩، ٩٤، ١٦٢، ٢٩٨، ٣١١، ٣٨٢، ٥١١،٥٣٠؛ج٦،ص٢٠، ٢٦٩، ٣٠٦، ٣١٦، ٣١٩، ٣٢٤، ٣٢٥، ٣٤٩، ٣٦١، ٣٦٥، ٣٦٦، ٣٦٨، ٣٧٧، ٤٠٣، ٥٢٩، ٦٣٩.
[١١]. همان،ج١، ١٧٩؛ج٢،ص٢٠٦، ٢٢١، ٣٣٢، ٥٢٠، ٦٠٥؛ج٣،ص٢٣٦؛ج٥،ص٤٥، ١٤٤، ١٩٨، ٢٠٠، ٢٣٧، ٢٤٣، ٢٤٤، ٢٥٩؛ج٦،ص٣٦، ٣٧، ١٨١، ٢٥٥؛ج٧،ص٤٦، ٥٦، ٦٨، ٤٢٨، ٣٦٩، ٢٣٦.
[١٢]. همان،ج١،ص٤٦٧؛ج٣،ص١٣٥، ١٣٦؛ج٦،ص٥٣٦.
[١٣]. همان،ج١،ص١٠٧.
[١٤]. همان،ج١،ص٣١، ٣٢، ١٠٢، ١٢٦، ١٨٠، ١٨٨، ٢٨٦، ٢٩١، ٢٩٣، ٣٠٥، ٤٠٩، ٥٤٧؛ج٢،ص١٠٦؛ج٦،ص٥٣٧؛ج٧،ص٢٠٤، ٣١١، ٤٠٦، ٤٠٨؛ج٨،ص١٥٧.