برخی عناوین سنجیده می‌شود تا وجود و یا عدم وجود تداخل معنایی کشف شود و پس از آن در صورت نیاز به رفع اختلاف روایات میان مجموعه‌ای، نقطه اختلاف و راه رفع آن از نظر خواهد گذشت.

به منظور کشف نسبت میان دو ترکیب «افضل الاعمال» و «افضل العبادة» یا «احب الاعمال» و «احب العبادة» ناگزیر از دانستن معنای «عبادت» و «عمل» و سپس معنای «افضل» و «احب» خواهیم بود.

سنجش نسبت «اعمال» با «عبادات»

از تحلیل‌های واژه «عبادت» که درگذریم، این واژه در لغت، به معنای انقیاد و نهایت تذلل و خضوع است.[١] «عبادت» به هر نوع عمل یا فعلی اطلاق می‌شود که موجب تقرب به درگاه خداوند باشد و چنان که در تعریف آن گفته‌اند:

به اعمالی که توسط جوارح و اعضای بدن، اما به قصد قربت انجام گیرد، اطلاق می‌شود و شامل اعمال و عقائد قلبی نیز می‌گردد.[٢]

می‌توان عبادت را اسم جامعی دانست که هر عمل مورد رضای خداوند را در بردارد و با این وصف می‌شود تمامی اعمال و اقوال باطنی و ظاهری را در این قسم گنجاند؛ چرا که هدف از عبادت خداوند رسیدن به رضایت الهی است.[٣]

و این همان هدفی است که خداوند جن و انس را به خاطر آن آفرید تا او را عبادت کنند[٤] و در اثر همین عبادت و خلوص، به معرفت و قرب الی الله _ که هدف بالاتری نسبت به عبادت است _ نایل آیند.[٥]

«اعمال» جمع عمل به معنای کار یا کردار است‌. عمل، آن فعلی است که در خارج، واقعیت و تحقق یافته باشد. عمل از فعل اختیاری به دست می‌آید و به دو قسم: اعمال صالح و اعمال سیئه منقسم می‌گردد که بر آن، اثر طبیعی یا جزایی ‌و الهی مترتب خواهد بود.[٦]

[١]. الکافی،ح١،ص١١٨: «عَلِیُّبْنُمُحَمَّدٍ،عَنْسَهْلِبْنِزِیَادٍ،عَنِابْنِمَحْبُوبٍ،عَمَّنْذَكَرَهُ،عَنْأَبِیعَبْدِاللهِ٧ قَالَ،قَالَرَجُلٌعِنْدَهُ: اللهُأَكْبَرُ،فَقَالَ: اللهُأَكْبَرُمِنْأَیِّشَیْ‌ءٍ؟فَقَالَ: مِنْكُلِّشَیْ‌ءٍ. فَقَالَأَبُوعَبْدِاللهِ٧: حَدَّدْتَهُ. فَقَالَالرَّجُلُ: كَیْفَأَقُولُ؟قَالَ: قُلْاللهُأَكْبَرُمِنْأَنْیُوصَفَ» وص٥١٧،ح١.

[٢]. همان،ج٢،ص٢٣٧،ح٢٦.

[٣]. همان،ج١،ص١٧،ح١٢.

[٤]. همان،ج٢،ص٢٠٨،ح٥.

[٥]. معجم مقاییس اللغه،ج٤،ص٢٠٥؛مجمع البحرین،ج٢،ص٥٩؛مصباح المنیر،ج٢،ص٣٨٩. وازدیگرمعانیاینواژهغضبوشدتاست (الفائق،ج٢،ص٣٨٨).

[٦]. الطراز الاول،ج٦،ص٦٣.