علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٩٠ - نقش بلخ در نشرحدیث شیعه
بلخی در متون روایی شیعه آمده است كه مربوط به این دوران هستند. از مذهب این افراد نیز اطلاع دقیقی در دست نیست، ولی متون روایی آنها هم افق با اندیشههای شیعه بوده و محدثان شیعی نیز از ایشان روایت كردهاند. پنج نفر از ایشان بلخی و البته ناشناخته هستند.[١] دو راوی نیز غزنوی به نامهای احمد بن محمد تمیمی و مسعود بن محمد غزنوی بوده[٢] و دو راوی دیگر از كابل هستند:[٣] یكی از راویان کابلی اردشیر بن ابی الماجدین كابلی، دانشمند، فقیه و محدث شیعه و از شاگردان فرزند شیخ طوسی است.[٤]
بدون تاریخ
نام سه راوی بلخی _ كه در دوره متقدمین میزیستند _ در دست است كه البته اطلاع دقیقی از محدوده تاریخی ایشان نداریم. این افراد عبارتاند از: احمد بن محمد بن كسری بن یسار بن قیراط بلخی[٥] (راوی ادعیه قنوت اهلبیت)، جعفر بن علی بن حسان بلخی[٦] و خالد بن شعیب بلخی[٧] (راوی احادیث مهدویت)
ب) جلسات حدیثی
یکی از شاخصههای تلاشهای حدیثی در هر منطقه برپایی جلسات حدیثی در آن سامان است. تقریبا در تمام مناطق بلخ از سده دوم تا پنجم چنین جلساتی برگزار میشده است که برخی از مهمترین آنها اشاره میکنیم:
١) سده دوم هجری جلسات تعلیم و قرائت صحیفه سجادیه
متوكل بن هارون ثقفی بلخی (یا متوكل بن عمیر بن متوكل بن هارون) از یحیی بن زید شهید، ادعیه جدش امام سجاد٧ را شنیده است. متوكل بن هارون نیز این ادعیه را به فرزندش، عمیر آموخت تا او كتاب صحیفه را برای دیگران نقل كند. عمیر بن متوكل بن هارون بجلی ثقفی بلخی با دو سند صحیفه را گزارش كرده است كه در هر دو سند به
[١]. همان.
[٢]. الفهرست(شیخطوسی)،ص٤٧٣،ش٧٦.
[٣]. الارشاد،ج١،ص٢٩، ٤٣، ٤٥؛الامالی (شیخمفید)،ص٢٨٦،ح٤و ٣١٠،ح١.
[٤]. رجال الطوسی،ص٤٠٧،ش٥٩٢٥.
[٥]. اختیار معرفة الرجال،ج١،ص٦،ح٣،ص٣٤١،ح٢٠٢؛ج٢،ص٧٩٤،ح٩٧٠.
[٦]. مائة منقبة،ص٣٠.اواحتمالاًسنیاست،ولیروایتشمورداعتمادشیعهبودهاست.
[٧]. علل الشرایع،ج١،ص٢٧ - ٢٩.