علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٤١ - نقد و باز خوانی نظریه پالایش منابع حدیثی معتبر از روایات تقیهای
عملکرد مکلف خود را نشان میدهد. بدین جهت، در این تعاریف از کلماتی چون «اظهار موافقت» و «الموافقة فی قول» استفاده شد.
با توجه به آن چه گفته شد، به نظر میرسد تعریفی که از مجموع این تعاریف، بدون ایرادات وارد بر آنها، به دست میآید، چنین است:
التقیة اخفاء الحق عن الغیر او اظهار خلافه للتحفظ عن ضرر الغیر او لمصلحة اقوی؛
تقیه مخفی نمودن حق از دیگران یا اظهار خلاف آن، به جهت حفظ شدن از ضرر دیگران و یا رعایت مصلحت مهمتر است.
شرایط زمان ائمه:
امامان معصوم: پس از سپری شدن و اتمام دوره خلفای سه گانه (ابوبکر، عمر و عثمان) و پنج سال حکومت امیرالمومنین٧ با دو دوره حکومت امویان و عباسیان هم زمان بودند. این دو سلسله حکومتگر، هر چند در روش برخورد با ائمه: تفاوتهایی داشتند، لکن در اصل تقابل با آن بزرگواران، نه تنها مشترک بودند، بلکه به نظر میآید که در این زمینه بنا داشتند گوی سبقت را از یکدیگر بربایند.
در این دورهها به واسطه کنار گذاشتن امامت، خلفایی سر کار آمدند که شناختی نسبت به دین نداشته، و در عمل نیز پایبندی به اصول و ارزشهای فردی و عبادی از ایشان دیده نشد. به مرور، در متن جامعه زمینهای فراهم شد کهاندک اندک آرا و نظریات مختلف مطرح شده و به دلیل به حاشیه رفتن مفاهیم دینی، مقوله «تحریف دین» به طور جدی جا باز نمود. شیعیان و پیروان واقعی اسلام و اهل بیت: در بدترین شرایط زندگی مینمودند و اهلبیت: به عنوان حجت الهی و نگهبانان اسلام با تحمل رنجها و سختیهای طاقت فرسا، مبانی دینی را محافظت نموده و به دیگران رساندند و در این مسیر یا مسموم شده و یا به قتل رسیدند.[١]
اسباب مخفی نمودن مقصود در احادیث
تردیدی نیست که تقیه باعث میشود که حکم واقعی مطرح نشده و یا مخاطب، مقصود واقعی را از کلام معصوم٧ نفهمد. حال آیا این کتمان و بیان نکردن حکم، به
[١]دانشیاردانشگاهفردوسیمشهد.