از گروه دوم، به عبارتی از مرحوم شیخ انصاری بسنده می‌کنیم. ایشان ضمن پذیرش تأثیر تقیه بر اختلاف روایات، در واقع نظریه قبلی را به صورت کامل نپذیرفته و مورد نقد قرار می‌دهد. عبارت ایشان چنین است:

عمده اختلاف (روایات) همانا کثرت اراده خلاف ظاهر در احادیث است. و آن به واسطه قراین متصلی است که به خاطر تقطیع اخبار یا نقل به معنا بر ما مخفی مانده و یا قراین منفصل مخفی به خاطر این که یا حالیه بوده _ که برای مخاطب معلوم بوده _ و یا مقالی بوده _ که مخفی مانده است _ و یا به غیر قرینه به خاطر مصالحی که امام در نظر داشته، مثل تقیه و یا غیر تقیه.[٣]

چنان که روشن است، مرحوم شیخ انصاری، در این عبارت، تقیه را عاملی غیر عمده، در کنار عوامل دیگر در اختلاف احادیث می‌داند. البته اصل این تأثیر در این کلام پذیرفته شده است.

وجود احادیث تقیه‌ای در کتب معتبر روایی

حال پس از این نکات، آن چه مورد تأکید در این نوشتار است، این بحث است‌ که آیا اخباری که بر اساس تقیه صادر شده‌اند، در کتب شیعه _ لا اقل کتب معتبر نزد امامیه _ موجود هستند؟ و یا این کتب، توسط علمای سابق و قدمای بزرگوار پالایش شده و اینک

[١]. اماممجتبی٧ فرمود:ولقدحدثنیجدیرسولالله٦ انالامریملكهاثناعشراماماًمنأهلبیتهوصفوته،مامناالامقتولأومسموم» (كفایة الأثر،ص١٦٢؛بحار الانوار،ج٢٧،ص٢١٧).

[٢]. ر.ک: جوابات اهل الموصل،ص٤٨؛رسائل المرتضی،ص٦٠؛السراج الوهاج لدفع عجاج قاطعة الحاج،ص١١؛الاقطاب الفقهیة علی مذهب الامامیة،ص٩٨؛مقدمات الحدائق الناظرة؛رسالة فی التقیة؛الرافد فی علم الاصول؛منتقی الاصول،ج٧،ص٣٤٥؛تسدید الاصول،ج٢،ص٥١٧؛تقریرات اصول سید علی سیستانی(چاپنشده).‌

[٣]. ر.ک: وسائل الشیعة،ج١،ص٣١١؛‌الاستبصار،ج١،ص٧١.