إنَّ مِن أحَبِّ عِبادِ اللّه‌ِ إلَیهِ عَبداً أعانَهُ اللّه‌ُ عَلی نَفسِهِ، فَاستَشعَرَ الحُزنَ، و تَجَلبَبَ الخَوفَ، فَزَهَرَ مِصباحُ الهُدی فی قَلبِهِ، و أعَدَّ القِری لِیَومِهِ النّازِلِ بِهِ، فَقَرَّبَ عَلی نَفسِهِ البَعیدَ، و هَوَّنَ الشَّدیدَ. نَظَرَ فَأَبصَرَ، و ذَكَرَ فَاستَكثَرَ، وَ ارتَوی مِن عَذبٍ فُراتٍ سُهِّلَت لَهُ مَوارِدُهُ، فَشَرِبَ نَهَلاً،[١] و سَلَکَ سَبیلاً جَدَدا.[٢] قَد خَلَعَ سَرابیلَ الشَّهَواتِ، و تَخَلّی مِنَ الهُمومِ، إلاّ هَمّاً واحِداً انفَرَدَ بِهِ، فَخَرَجَ مِن صِفَةِ العَمی و مُشارَكَةِ أهلِ الهَوی، و صارَ مِن مفاتیحِ أبوابِ الهُدی، و مَغالیقِ أبوابِ الرَّدی. قَد أبصَرَ طَریقَهُ، و سَلَکَ سَبیلَهُ، و عَرَفَ مَنارَهُ، و قَطَعَ غِمارَهُ، وَ استَمسَکَ مِنَ العُری بِأَوثَقِها، و مِنَ الحِبالِ بِأَمتَنِها، فَهُوَ مِنَ الیَقینِ عَلی مِثلِ ضَوءِ الشَّمسِ؛[٣]

از محبوب‌ترینِ بندگان خدا در نزد او، بنده‌ای است كه خداوند، او را در برابر نفسش یاری كرده است. در نتیجه، آن بنده، اندوه را جامه زیرین خویش قرار داده است و ترس [از خدا و عذاب الهی] را جامه رویین خود. چراغ هدایت، در دل او افروخته گشته است و وسایل پذیرایی را برای روزی كه میهمانش می‌شود (پس از مرگ و روز قیامت)، آماده ساخته است. دور را در نظر خویش، نزدیک، و سخت را آسان نموده است. نگریست و دید، و [خدا و قیامت را] یاد كرد و [بر عمل و تلاش خود] افزود، و از چشمه شیرین و گوارایی كه آبشخورهایش برای او هموار شده است، نوشید و سیر نوشید، و راه همواری را پویید، جامه خواهش‌ها را [از تن نفس خویش] بركَنْده است و از هر آرمانی تهی شده است، مگر یک آرمان كه خود را در آن منحصر كرده است. بدین سبب، از كوری [باطنی] و مشاركت با هوسرانان، بیرون آمده است و خود، از كلیدهای درهای هدایت و قفل‌های دریای هلاكت شده است. مسیر خویش را دیده است و راه خود را پیموده است و نشانه‌های راهش را شناخته است و سختی‌ها و خطرهای آن را درنوردیده است و به محكم‌ترین حلقه‌ها و استوارترین ریسمان‌ها، چنگ آویخته است. پس یقینی به روشنی پرتو خورشید دارد.

آیات دیگری نیز به این نوع هدایت اشاره دارند؛ مانند:

وَ إِن تُطِیعُوهُ تهْتَدُوا؛[٤]

[١]. ‌یقال: أنهلتُهُ،إذاسقَیتَهحتّی‌ رَوِی،ونَهِلَالبعیرُنَهَلاً،شربالشربالأوّلحتّی‌ رَوِی‌ فهوناهِل (المصباح المنیر،ص٦٢٨ «نهل»).

[٢]. ‌المكانُالجَدَدُ،أیالمستویمنالأرض (النهایة،ج١،ص٢٤٥ «جدد»). دراینجابهعنواناستعارهبهکاررفتهاست.

[٣]. ‌نهج البلاغة،خطبه٨٧؛أعلام الدین،ص١٢٧؛شرح ابن میثم علی‌ مئة كلمة للجاحظ،ص٢٢٨؛‌بحارالأنوار،ج٢،ص٥٦،ح٣٦.

[٤]. ‌سورهنور،آیه٥٤.