علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٧٤ - گزارشی از تحلیل مضامین ادعیه ماه رجب براساس مصباح المتهجد شیخ طوسی
نمود قرآن در ادعیه به گونه تلمیح است. موارد تلمیح در ادعیه ماه رجب در هیجده موضوع دستهبندی شده است:
اول. خدا و توحید اسماء و صفات،[١] دوم. پیامبر،[٢] سوم. معاد،[٣] چهارم. فرشتگان،[٤] و موارد دیگر عبارت است از: عدم خلف وعده خداوند و وفای به عهد،[٥] توبه بنده و طلب آمرزش و مغفرت،[٦] تقاضای اجابت و ضمانت اجابت،[٧] تقاضای برآوردن حوایج دنیوی و اخروی،[٨] دعا برای دیگران،[٩] هدایت به راه راست،[١٠] دستور به عفو،[١١] اعتراف به ستمکار بودن،[١٢] عدم ترس کسی که ایمنی یافته،[١٣] صبر و شکیبایی،[١٤] درخواست رضوان،[١٥] کرامت حضرت آدم٧، آسانی در کارها، لطف خدا به بندگان برگزیده.
[١]. ر.ک: ادبحضور، ص٩٤.
[٢]. دعایدوم،بندهای ١-٨، دعایچهارمبندهای ١-١١ ومواردمتعدددیگر.
[٣]. بهاینامردرسورهیونس،آیه٢٢ اشارهشدهاست.
[٤]. «تحلیلزباندعا»، اندیشه دینی، ص٢١-٤٠.
[٥]. تعالیم امام حسن مجتبی٧ به زبان دعا و حدیث، ص٧٢.
[٦]. ازجمله: دعایششمبند٥، دعاییازدهمبند های ٣٩-٤٠-٧٠.
[٧]. سورهاعراف،آیه٥٥، همچنینمیفرماید: «وَاذْكُرْرَبَّکَفی نَفْسِکَتَضَرُّعاًوَخُفْیَةًوَدُونَالْجَهْرِمِنَالْقَوْلِبِالْغُدُوِّوَالْآصالِوَلاتَكُنْمِنَالْغافِلینَ» (ودردلخویش، پروردگارترابامدادانوشامگاهانباتضرعوترس، بیصدایبلند، یادكنوازغافلانمباش). سورهاعراف،آیه٢٠٥.
[٨]. سورهنساء،آیه٩٩.
[٩]. برایمطالعهبیشترر.ک: جامعه سازی قرآنی(مقالات)، ص٢١٧.
[١٠]. اینتقسیمبندیبرگرفتهاستاز: تجلّی قرآن در ادعیه معصومان:، ص٨٩.
[١١]. همان، ص١٣٤.
[١٢]. ازمواردمتعددفقطبهتعدادیاشارهمیگردد؛ بهطورمثال: ٧/١٨: «یَامَنْتَوَحَّدَبِالْمُلْكِفَلاَنِدَّلَهُفِیمَلَكُوتِسُلْطَانِهِ»،ملحمازآیه «فَلاتَجْعَلُوالِلَّهِأَنْداداًوَأَنْتُمْتَعْلَمُونَ» (سورهبقره،آیه٢٢) است؛ ١٣/٢٧: «فَإِنَّکَحَسْبُنَاوَنِعْمَالْوَكِیلُ»،ملحمازآیه: «وَقالُواحَسْبُنَااللهُوَنِعْمَالْوَكیلُ» (سورهآلعمران،آیه١٧٣) است.
[١٣]. ١/٥: «محمّدنَبِیِّالرَّحْمَه»،اشارهبهآیه «وَماأَرْسَلْناکَإِلاَّرَحْمَةًلِلْعالَمینَ» (سورهانبیا،آیه١٠٧) دارد.
[١٤]. ٤/٣: «باعِثَمَنْفِیالْقُبُورِ»،ملحمازآیه «وَأَنَّاللهَیَبْعَثُمَنْفِیالْقُبُورِ» (سورهحج،آیه٧) و ٩/٦: «وَحُسْنَالْأَوْبَةِوَالنُّزُوعَعَنِالْحَوْبَه»،اشارهبهآیات «وَاللهُعِنْدَهُحُسْنُالْمَآب» (سورهآلعمران،آیه١٤) و «إِنَّلِلْمُتَّقینَلَحُسْنَمَآب» (سورهص،آیه٤٩) دارد.
[١٥]. ١١/١٨: «اللهُمَّصَلِّعَلَیمِیكَائِیلَ...وَالْمُسْتَغْفِرِالْمُعِینِلِأَهْلِطَاعَتِكَ»،اشارهبهآیه «الَّذینَیَحْمِلُونَالْعَرْشَوَمَنْحَوْلَهُیُسَبِّحُونَبِحَمْدِرَبِّهِمْوَیُؤْمِنُونَبِهِوَیَسْتَغْفِرُونَلِلَّذینَآمَنُوا» (سورهغافر،آیه٧) دارد.