ب) مؤلفه‌های اخلاقی: دین اسلام، دین اخلاق و تربیت است و قرآن همواره پیروان خود را به کسب ارزش‌های اخلاقی دعوت می‌کند و دعاها نیز با ارائه الگوی مناسب، در سلامت اخلاقی مؤثر هستند و مفاهیم اخلاقی والایی در آنها بیان شده است که به تعدادی از مهم‌ترین آنها اشاره می‌شود: خضوع و فروتنی، صبر و شکیبایی، شکرگزاری، پرهیز از غفلت و غرور، راستگویی و پرهیزکاری.

ج) مؤلفه احکام: شاید دعا جایگاه مناسبی برای بیان احکام نباشد، اما از آنجا که روزه نمودی از احکام عبادی است و در ماه رجب خواهش رسیدن به ماه روزه‌داری (ماه رمضان)،[١] مطرح شده‌ است، این فریضه در این بخش دسته‌بندی شده است.

نکات قابل توجه در جمع‌بندی این تحلیل شامل موارد زیر هست‌:

١. «‌توحیدِ اسماء و صفات الهی»‌، با اختصاص حدود ٤٢ مورد به خود، مهم‌ترین مفهوم اعتقادی است که محور اصلی هر دعاست و دعای امّ داود بیشترین اسامی را در بر دارد.

٢. مؤلفه پرتکرار دیگر، بعد از توحید، بخشش و مغفرت و عفو الهی یازده بند را به خود اختصاص داده است؛ گویی یکی از اهداف والای دعا، طلب عفو و بخشش است که عبور از گذرگاه سخت رستاخیز را هموار می‌سازد.

٣. یکی دیگر از مؤلفه‌های مهم اعتقادی نبوت است که یادآوری این مسأله در دعای بیست و هفتم نشان از اهمیّت این امر دارد.[٢]

٤. در بین مفاهیم اخلاقی، عجز و ناتوانی بنده در مقابل خداوند و طلب خضوع و فروتنی بیشترین نمود را دارد.

تحلیل صلوات در ادعیه

یکی از اذکاری که فضیلت بسیار دارد و در آیات قرآن بدان اشاره شده، فرستادن درود

[١].‌ جامع السعادات، ‌ج٣، ‌ص٢٩٢. ‌

[٢].‌«معراج» درسالدوازدهمبعدازبعثترخدادهاست. درماهآناختلافاست،ولیبنابردیدگاهمشهوردربیستوهفتمماهرجباست [کهاینامرنیزاهمیتاینروزرامضاعفمی‌کند] (‌ر.ک: ‌الألفین، ‌ص١٠٢٩). ‌