علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٢٦ - بررسی مقایسهای متن عهدنامه مالک اشتر در نهجالبلاغه، تحفالعقول و نهایةالإرب
دلیل تأثیرگذاری و اخلال در معنای مراد امام٧ از اهمیت خاصی برخوردارند. در اینجا به دو مورد، به اختصار اشاره میکنیم:
١. در فرازی از عهدنامه میخوانیم: «فانظر فی ذلک نظرا بلیغا». امام٧ مالک را به چه چیزی توجه ویژه دادهاند؟ قطعاً برای پاسخ این سؤال و معلوم شدن مرجع ضمیر ذلک باید جملات قبل از این جمله را مد نظر قرار داد. حال اگر معلوم شود دقیقاً پیش از این جمله، جملات متعددی با حجم بالای دویست کلمه! تقطیع شدهاند. آیا مفهوم متن تقطیع شده و متن تقطیع نشده تفاوت اساسی با یکدیگر پیدا نخواهد کرد؟ و این عیناً همانی است که در باره متن نهجالبلاغه و تحفالعقول اتفاق افتاده است.
٢. در باره رسیدگی به یتیمان در عهدنامه نکاتی آمده است که برای شناخت دقیق تفاوتها، لازم است متن نهجالبلاغه و تحفالعقول در کنار هم دیده شود.
| متن نهجالبلاغه | متن تحفالعقول |
| و تعهد أهل الیتم و ذوی الرقة فی السن ممن لا حیلة له و لا ینصب للمسألة نفسه
و ذلک علی الولاة ثقیل و الحق کله ثقیل و قد یخففه الله علی أقوام طلبوا العاقبة فصبروا أنفسهم و وثقوا بصدق موعود الله | و تعهد أهل الیتم و الزمانة و الرقة فی السن ممن لا حیلة له و لا ینصب للمسألة نفسه فأجر لهم أرزاقا فإنهم عباد الله فتقرب إلی الله بتخلصهم و وضعهم مواضعهم فی أقواتهم و حقوقهم فإن الأعمال تخلص بصدق النیات ثم إنه لا تسکن نفوس الناس أو بعضهم إلی أنک قد قضیت حقوقهم بظهر الغیب دون مشافهتک بالحاجات و ذلک علی الولاة ثقیل و الحق کله ثقیل و قد یخففه الله علی أقوام طلبوا العاقبة فصبروا نفوسهم و وثقوا بصدق موعود الله |
