اگر خواسته باشم كه در كمتر از سه روز قرآن را ختم كنم می‌توانم، ولی هرگز هیچ آیه‌ای را نخوانده‌ام، مگر این كه در معنای آن اندیشیده و در بار‌ه این كه آیه در چه موضوع و در چه وقت نازل شده، فكر كردم. از این رو، هر سه روز قرآن را می‌خوانم، و گر نه، كمتر از سه روز، همه آن را تلاوت می‌كردم.[٢]

آنچه گفته آمد، اندكی از بسیار و در حد گنجایش این مقاله بود، نه احصای آن در سیره امامان؛ كه بیرون از شمار است. در سخن و منش دیگر پیشوایان نیز با كمال وضوح دیده می‌شود كه همواره به قرآن دل بسته و با آن در فكر و عمل، انس مخصوص داشته و تحت تأثیر آن بوده‌اند. بدین جهت، دعاها و مناجات‌های اهل بیت _ كه فصل برجسته و بالنده‌ای از فرهنگ ایشان را تشکیل می‌دهد _ بارزترین عرصه جلوه و ظهور قرآن كریم و منعكس كننده اوج تأثیرپذیری آن بزرگوارن از منشور جاویدان آسمانی است.

گونه‌های تأثیرپذیری

به طور کلی دو نوع تأثیرپذیری از قرآن در ادعیه منسوب به پیشوایان معصوم: دیده می‌شود؛ یکی تأثیرپذیری آشکار (مستقیم)، و دیگری تأثیرپذیری پنهان (غیر مستقیم).

منظور از تأثیر پذیری پنهان، آن است که امامان:، با توجه به انس ویژه‌ای که با قرآن دارند، افکار، مضامین و موضوعات را از قرآن می‌گیرند و در پرتو فرهنگ قرآن آنها را می‌پرورانند و توضیح می‌دهند. در نتیجه، در این نوع بهره‌گیری، قرآن مجید، به طور کلی به لحاظ محتوا و گاهی ساختار، خاستگاه سلسله‌ای از اندیشه‌ها ‌و افکار و باورها در زمینه حقایق دینی قرار می‌گیرد که روح کلی آن از قرآن الهام گرفته و در بستر دعا، در قالب افکار و اندیشه‌های ناب پدیدار می‌گردد. در عین حال، صریحاً به قرآن مستند نمی‌شود. بهره‌گیری دعا از قرآن بدین شیوه بسیار گسترده است و مجالی بس واسع برای بررسی می‌طلبد که صد البته از حوصله مقالاتی از این دست بیرون است.

اما مقصود از تأثیرپذیری مستقیم _ كه به آن می‌توان اثر پذیری گزاره‌ای هم گفت _

[١]. سورههود،آیه١٠٣

[٢]. الفصول المهمه،ج٢،ص٢٠٧؛كشف الغمة،ج٢،ص١٦٦.