علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٢٥ - بررسی مقایسهای متن عهدنامه مالک اشتر در نهجالبلاغه، تحفالعقول و نهایةالإرب
جملات تقطیع شده وجود دارد. در روابط با بیگانگان و دشمنان کدام اصل است؛ حسن ظن یا سوء ظن؟ پاسخ این سؤال در جایی که حالت جنگی بین دو طرف وجود دارد روشن و معلوم است. در حالت صلح با دشمن، این سؤال معنا پیدا میکند. پاسخ این سؤال مهم، در جملهای است که تقطیع شده است.
امام٧ ابتدا به مالک تذکر میدهند صلحی را که رضایت الهی در آن باشد رد
نکند. سپس به شکل بسیار مؤکدی از غفلت از دشمن پس از وقوع صلح تحذیر میکنند و سپس این جمله کلیدی را میفرمایند که (و اتهم فی ذلک حسن الظن)؛ این جا، جای حسن ظن نیست.
٤. لزوم وجود تشکیلاتی برای نظارت بر فرماندهان نظامی و گزارش عملکرد آنان نیز
از موارد مهم تقطیع شده است. در جملات تقطیع شده، پس از توصیههایی در باره نظامیان میخوانیم:
ثم لا تدع أن یکون لک علیهم عیون من أهل الأمانة و القول بالحق عند الناس فیثبتون بلاء کل ذی بلاء منهم لیثق أولئک بعلمک ببلائهم.
٥. یکی از وظایف مهم حاکم که البته در متن نهجالبلاغه تقطیع شده است، تلاش برای ایجاد وحدت رویه در صدور احکام قضایی است. امام٧ به مالک دستور میدهند تا احکام اختلافی در شهرها به حاکم منطقه ارجاع داده شود تا حاکم منطقه با تشکیل کارگروههای علمی به حکمی ثابت برسد و در صورت حل نشدن اختلاف مساله به مرکز و حاکم مسلمین ارجاع شود:
و اکتب إلی قضاة بلدانک فلیرفعوا إلیک کل حکم اختلفوا فیه علی حقوقه ثم تصفح تلک الأحکام فما وافق کتاب الله و سنة نبیه و الأثر من إمامک فأمضه و احملهم علیه و ما اشتبه علیک فاجمع له الفقهاء بحضرتک فناظرهم فیه ثم أمض ما یجتمع علیه أقاویل الفقهاء بحضرتک من المسلمین فإن کل أمر اختلف فیه الرعیة مردود إلی حکم الإمام و علی الإمام الاستعانة بالله و الاجتهاد فی إقامة الحدود و جبر الرعیة علی أمره و لا قوة إلا بالله.
اینها نمونههایی از جملات مهم عهدنامه مالک اشتر است که دچار تقطیع
شده است.
هـ . گونه سوم؛ گونهای از تقطیعها که به تغییر معنایی منجر شده است. قطعاً این گروه از تقطیعها را باید تقطیع نادرست نامید. این گروه اگرچه از جهت فراوانی کمشمارند، اما به