امامان[١] و... دیده می‌شود. روایات تفسیری او نیز به همین منوال است؛ به عنوان نمونه در تفسیر «الكلمات التی تلقاها آدم من ربه فتاب» نقل می‌كند كه آن كلمات قسم آدم به حق پنج تن آل عبا بوده است.[٢]

روایات او در متون اهل سنت نیز شبیه به متون شیعه است؛ مثلاً روایت نبوی «الناس من شجر شتی و انا و علی من شجرة واحدة»،[٣] روایت مشهور دوات و صحیفه به هنگام وفات،[٤] جریانات شورا و غصب خلافت،[٥] و یا روایت لعن ابو موسی اشعری[٦] و... از آن جمله است. خطیب بغدادی به نقل از شاگرد محمد بن علی، او را در روایت ثقة، مأمون و دارای خردی نیكو معرفی كرده است.[٧] اما نقل روایات مخالف اعتقادات عامه توسط وی سبب شده كه افرادی همچون ابن عدی[٨] و ابن حجر[٩]وی را متهم كرده و حتی ابن عدی درباره او چنین گفته است:

البلاء عندی الحدیث من العطار. و قال عنده العجائب.[١٠]

این دیدگاه‌های عالمان سنی و متون روایی موجود از محمد بن علی بن خلف، این گمانه را تقویت می‌كند كه وی محدثی شیعی بوده است.

هـ) ارتباط حوزه حدیثی بلخ با دیگر حوزه‌ها و مدارس حدیثی

بعضی از راویان حدیث از ولایات بلخ، جهت علم آموزی به مراکز دیگر سفر کرده‌ا‌ند. البته برخی از این سفرها ثبت تاریخی شده و برخی دیگر بیشتر در حد گمانه زنی است که از قراین حاصل شده است.

مدینه

مدینه در سده دوم مرکز علم و فقاهت بود. شماری از راویان بلخی به مدینه می‌آمدند تا

[١]. اختیار معرفة الرجال،ج٢،ص٦٨٨.

[٢]. الفائق فی رواة و أصحاب الإمام الصادق٧،ج١،ص٣٢.

[٣]. رجال الطوسی،ص٢١٩،ش٢٩٠١.

[٤]. همان،ص٢٥٤،ش٣٥٧٦؛تاریخ بغداد،ج١١،ص١٨٧-١٩٠،ش٥٨٩٩.

[٥]. رجال الطوسی،ص٣١٠،ش٤٦٠١.

[٦]. دلائل الامامة،ص٣١٧ – ٣١٨.

[٧]. مستدركات علم رجال الحدیث،ج٧،ص٢٢٦ - ٢٢٧،ش٦.

[٨]. قرب الاسناد،ص١٦٢،ح٥٨٩ و ٥٩١.

[٩]. معانی الاخبار،ص١٢٥،ح١ وص١٣٢،ح٢؛التوحید،ص١٨٤،ح٢١.

[١٠]. المعجم الاوسط،ج٤،ص٢٦٣.