علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٩٣ - نقش بلخ در نشرحدیث شیعه
احتمال قوی بخشی از آثار وی نیز حدیثی بوده است.
اسحاق بن بشر خراسانی و بلخی الاصل (م٢٠٦ ق)،[١] از راویان احادیث امام صادق٧[٢] و مورخ كه آثاری همچون كتاب المبتدأ، الردة، صفین، الفتوح، الجمل و الألویة را نگاشته است.[٣]
مقاتل بن مقاتل بلخی، از راویان و شاگردان شیعی امام كاظم[٤] و امام رضا[٥]٨ است. او نویسنده یک كتاب روایی بوده است.[٦]
نصر بن صباح (أبو القاسم بلخی)، متکلم و رجالی شیعی و استاد كشی است و نیز مؤلف آثاری همچون كتاب معرفة الناقلین و كتاب فرق الشیعة.[٧]
لیث بن محمد بن نصر بن لیث بلخی، او در سال ٢٦١ق، شاگرد احمد بن عبد الصمد مزاحم هروی (خواهرزاده اباصلت هروی) بوده است.[٨] لیث بن محمد بن نصر دارای كتاب بوده و روایات را از كتابش برای شاگردان املا میكرده است.[٩]
ابو الجیش مظفر بن محمد بلخی خراسانی، وراق[١٠] (م٣٦٧ق) از راویان و متكلمان مشهور شیعی،[١١] در قرن چهارم و از شاگردانِ متكلم نامور شیعه ابوسهل نوبختی (شاگرد امام حسن عسكری) است.
او كتابهای متعددی نگاشته كه بیشتر در علم كلام بوده است. كتاب فعلت فلا تلم در موضوع مثالب، كتاب نقض كتاب العثمانیة اثر جاحظ، كتاب الاعراض و النكت فی الامامة،[١٢] كتاب مجالسة مع المخالفین فی معان مختلفة، كتاب فدک، كتاب الرد علی من جوز علی القدیم البطلان، كتاب الأرزاق و الآجال، كتاب الانسان،[١٣] كتاب الإمامة،
[١]. الخصال،ص٢٩٤،ح٦٠.
[٢]. الامالی (شیخطوسی)،ص٥١٦،ح١١٣٠.
[٣]. المجتنی من دعاء المجتبی،ص٨٨ - ٩٠.
[٤]. الفهرست (شیخطوسی)،ص٤٧٧،ش٧٦٩.
[٥]. دلائل الامامة،ص٣١٧ – ٣١٨.
[٦]. ر.ک: بحار الأنوار،ج١٤،ص٣٢٢؛ج٦،ص٦٩،ح٤٢.
[٧]. مصباح الشریعهازكتابهاییاستكهازدیرباز (عصرسیدبنطاووس) بهامامصادقمنسوببودهواینانتسابهموارهمخالفتهایجدایرانیزبهخوددیدهاست. اینكتابدریكصدفصلویكصدموضوعاخلاقی _ عرفانیشكلگرفتهوبهمتونصوفیهنزدیکاست.
[٨]. الذریعة،ج٢١،ص١١١،ش٤١٦٧.
[٩]. ر.ک: تكملة أمل الآمل،ص٣٦.
[١٠]. مستدركات علم رجال الحدیث،ج٧،ص٤٨٥،ش١٥١٥٤.
[١١]. الفائق فی رواة و أصحاب الإمام الصادق٧،ج٣،ص٢٩٧ - ٢٩٨.
[١٢]. میزان الاعتدال،ج٤،ص١٧٥،ش٨٧٤١.
[١٣]. الفائق فی رواة و أصحاب الإمام الصادق٧،ج١،ص١٣٤.