علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٨٦ - نقش بلخ در نشرحدیث شیعه
ابراهیم بن ادهم(م١٦٢ق).[١] همچنین شاگردان بلخی امام كاظم _ كه در این دوران میزیستند _ عبارتاند از: زیاد بن سلیمان بلخی،[٢] سعد بن ابی سعید بلخی،[٣]سعد بن سعید بلخی[٤] و شقیق بن ابراهیم بلخی[٥] (م١٩٤ق).[٦]
لازم به ذکر است که ابراهیم بن ادهم و شقیق بن ابراهیم[٧] از أئمة تصوف و محدثان شهیر عامه هستند و در متون روایی شیعه روایات متعددی از ایشان گزارش شده است. شقیق در سفر حج سال ١٤٩ق، شیفته امام كاظم شده و شنیدههایش را از آن حضرت گزارش كرده است.[٨]
ب. كابل: ابو خالد كابلی، از حواریون امام سجاد٧[٩] و شاگردان صادقین٨،[١٠] و فرزندش هارون بن ابی خالد كابلی، راوی امام صادق٧،[١١] دو راوی اهل كابل در سده دوم هستند.
ج. جوزجان: سه تن از جوزجانیهای سده دوم راوی روایات شیعی بودهاند كه میتوان به متكلم بزرگ شیعه هشام بن سالم جوالیقی كوفی،[١٢]از اصحاب امامان صادق و كاظم٨ _ كه اصالتاً جوزجانی بوده است _[١٣] اشاره كرد. یحیی بن زید بن علی بن حسین: (شهید در١٢٥ ق،[١٤] در جوزجان)[١٥] نیز از راویان احادیث در منطقه جوزجان بوده است.
سده سوم هجری
در سده سوم تقریباً در تمام نواحی هفتگانه بلخ راویان حدیث شیعه حضور داشتهاند.
[١]. همان.
[٢]. الخرائج و الجرائح،ج١،ص٢٩٧ – ٢٩٨.
[٣]. رجال الطوسی،ص٢٥٤،ش٣٥٧٦.
[٤]. تاریخ بغداد،ج١١،ص١٨٧-١٩٠،ش٥٨٩٩.
[٥]. رجال الطوسی،ص٢١٩ ش٢٩٠١.
[٦]. لسان المیزان،ج٣،ص٦٣.
[٧]. رجال الطوسی،ص٣١٠،ش٤٦٠١.
[٨]. الفائق فی رواة و أصحاب الإمام الصادق٧،ج٣،ص٢٩٦،ش٣.
[٩]. مستدركات علم رجال الحدیث،ج٧،ص٤٨٥،ش١٥١٥٤.
[١٠]. الفائق فی رواة و أصحاب الإمام الصادق٧،ج٣،ص٢٩٧ – ٢٩٨.
[١١]. اختیار معرفة الرجال،ج٢،ص٦٨٨١.
[١٢]. میزان الاعتدال،ج٤،ص١٧٥،ش٨٧٤١.
[١٣]. الفائق فی رواة و أصحاب الإمام الصادق٧،ج١،ص٣٢.
[١٤]. رجال الطوسی،ص٣٣٧،ش٥٠١٥.
[١٥]. ثواب الأعمال،ص٢٠٨.