حال، با توجه به روشن شدن جایگاه، فضیلت و فواید صلوات، به خصوص تأثیر آن در استجابت دعا، فراوانی صلوات بر پیامبر و خاندانش در ادعیه ماه رجب مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. نتیجه حاصل از این بخش بدین شرح است:

١. اکثر این ادعیه مزّین به ذکر صلوات هستند‌. این ذکر در ٧/٨٥ درصد این دعاها تکرار شده است. چه بسا، به ‌دلیل ماهیّت دعا و تمایل به استجابت باشد.

٢. در ادعیه ماه رجب، علاوه بر صلوات بر پیامبراسلام٦، بر دیگر افراد نیز صلوات فرستاده شده است. البته مشابه این‌گونه سلام و درودها در صحیفه سجادیّه نیز مشهود است.[١] لازم به یادآوری است که‌، دعای امّ داوود در بر دارندۀ ‌مجموع درودهای غیر از پیامبر و خاندانش است‌ و در عین حال، بیشترین صلوات نیز در این دعا آمده است. در دعای روز بیست و هفتم ماه رجب «دو بار» صلوات بر پیامبر ذکر شده است و دیگر ادعیۀ ‌ماه رجب در بر دارنده صلوات بر پیامبر و اهل بیتش است.

تحلیل ادبیات ادعیه

ادبیات ادعیه را می‌توان از نظر ویژگی لفظی و همچنین ویژگی بیانی مورد بررسی قرار داد. در بررسی ویژگی‌های لفظی دعاها، اکثر دعاهای ماه رجب با منادا آغاز شده، جز یک دعا که با «‌بسم الله الرّحمن الرّحیم»‌ شروع شده است. سپس متن دعا با حمد و ستایش و ذکر اسما الهی و درود بر محمّد و خاندانش ادامه می‌یابد و بعد از اعتراف به گناهان و درخواست توبه و تضرع و زاری به درگاه خداوند باری تعالی در نهایت، درخواست‌های خود را عرضه می‌دارد. در ادعیه ماه رجب مواردی از تشبیه،[٢] مجاز،[٣] استعاره،[٤] کنایه،[٥] سجع،[٦] تتابع اضافات[٧] و طباق[٨] به‌کار رفته است. با بررسی آرایه‌های لفظی و معنوی،

[١].‌ ازایناسامی ١٨ نام، ‌درسورهانعام،آیه‌٨٣-٨٦‌ ودیگراسامیدرسوره‌آل‌عمران،آیه‌٣٣‌، ‌سوره‌انبیاء،آیه‌٨٥‌، ‌سوره‌هود،آیه‌٨٩‌، ‌سوره‌عنکبوت،آیه‌٣٦‌ وسورهفتحآمدهاست. ‌

[٢].‌دعاییازدهم،بند‌٢٤. ‌

[٣]. دعایچهارم،بند‌١٧ ودعایهشتم،بند‌٣٢. ‌

[٤].دعایسیزدهم،بند‌٢٩-٣٠. ‌

[٥]. سوره‌احزاب،آیه‌٥٦‌. دربارهصلواتکتاب‌هایزیادیبهنگارشدرآمدهاستکهمجموعهناماینکتاب‌هادرمقاله‌ایبهنام «کتابنامهصلوات» گردآوریشدهاست(‌ر.ک: ‌«کتابنامهصلوات»، ‌علومحدیث، ‌ش؟؟،ص١٨٤-٢٠٠. ‌

[٦]. امام در عینیت جامعه، ‌ص٢٤. ‌

[٧].کلینیدرجلددومالکافی،ذیلبابیبهنام «بابالصلاةعلیالنبیمحمّدواهلبیته: ‌بیستویکروایتنقلمی‌کند. ‌

[٨].هرگاهپیامبر٦ یادشد، ‌پسبسیاربراودرودفرستید؛زیراکسیکهبرپیامبریکمرتبهدرودفرستد،خداوندهزارمرتبهدرهزارصفازملائکهبراودرودفرستدوچیزیازآنچهخداآفریدهباقینماند،جزاینکهبراینبندهدرودفرستد؛برایاینکهخداوملائکهبراودرودفرستاده‌اند. پسکسیکهرغبتدراینفضیلتنداشتهباشد،جاهلومغروراستوخداورسولواهلبیتازاوبیزارند ( ‌‌الکافی، ‌ج٢، ‌ص٤٩٣). ‌