آیت الله خویی تا حدودی دیدگاه استاد خود مرحوم نایینی را تأیید می‌کند و مفاد حجیت را جعل علم تعبدی می‌داند؛ یعنی شارع در موارد خبر واحد ثقه می‌گوید من این فرد نزدیک به علم را علم قرار دادم و چون تنزیل شرعی در این بخش قرار داده شده است، آن را می‌توان علم تنزیلی و تعبدی دانست و همچنان که می‌توان بر موارد علم وجدانی از آن خبر داد و به آن اعتقاد پیدا کرد، در اینجا نیز اخبار از علم تعبدی جایز است.

البته تحلیل آیت الله خویی به تفسیر سیره عقلا مستند است. گویا عقلا در مواردی که اخبار ثقه ظنی را دریافت می‌کنند، با آن معامله علم می‌کند؛ با این مقدمه مطوی که: اولاً, گمان را به تعبد عقلایی به منزل علم دانسته‌اند و بعد به آن عمل کرده‌اند. ثانیاً، عقلا بین اخباری که موقف عملی دارد (به منزله احکام شرعی است) و آنچه موقف عملی ندارد (مانند روایات اعتقادی، تاریخی و تفسیری) تفاوتی قایل نمی‌شوند.

سه خصوصیت از تحلیل آیت الله خویی به دست می‌آید:

١. عقلا صرف نظر از شرع و در سلوک عرفی خود هم در قبول خبر واحد ثقه نوعی تعبد عقلایی دارند؛ نه برای خبر واحد ثقه کاشفیت مسامحی‌ را می‌پذیرند و نه کاشفیت واقعی را و نه آن که قبول عقلایی را به معنای منجزیت و معذوریت می‌دانند.

٢. تنها دلیلی که می‌توان توسعه حجیت خبر ثقه به حوزه تفسیر را ثابت کند، سیره عقلاست و از دلایل دیگری چون آیات و روایات نمی‌توان به نتیجه مطلوب رسید.