علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٧٣ - ارزیابی جرح علی بن محمد بن قُتیبه
کلینی در کتاب الکافی از او ٥٤٤ روایت دارد که در طریق ٣٠٥ روایت، «عدة من اصحابنا، عن احمد بن محمد بن خالد» قرار گرفته است . احمد بن محمد بن خالد در طریق نقل تمام کتابهای پدرش قرار دارد. حال با توجه به: ١) قرینه چهارم؛ ٢) نقل تمام کتابهای راوی توسط مروی عنه نتیجه میگیریم که هرگاه کلینی روایتی را از محمد بن خالد با طریق «عدة من اصحابنا، عن احمد بن محمد بن خالد» نقل کند، آن روایت را از کتاب محمد بن خالد نقل اخذ کرده است.
بنا بر این، میتوان گفت کلینی روایت پنجم احادیث اثناعشر کتاب الکافی[١] را ـ که سند آن به محمد بن خالد از طریق «عدة من اصحابنا، عن احمد بن محمد بن خالد» میرسد ـ از کتاب محمد بن خالد آورده است.
٧. اصل عصفری (م ٢٥٠ یا ٢٧١ ق)
نام صاحب کتاب، عبّاد بن یعقوب رواجنی و از محدثین قرن سوم هجری است.[٢] در مذهب او دو نظر وجود دارد: گروهی او را عامی میدانند[٣] و گروه دیگر او را از شیعیان بر شمردهاند.[٤] روایات کتابش به وضوح دلالت بر شیعه بودن او میکند.[٥] نجاشی و شیخ طوسی در الرجال والفهرست صاحب کتاب بودن او را تأیید کردهاند[٦].
[١] . قسمتی از متن حدیث چنین است: «الامام الصادق: الأَئمَّةُ اثناعشر إماما» (ر.ک: الغیبة للنعمانی، ص ٨٥، ح ١٥).
[٢] . ر.ک: الغیبة للنعمانی، ص ٢٨؛ ص ٨٥، ح ١٥ و ص ١١٤، ح ٨ و ص ١٣٤، ح ١ و ص ١٩٣، ح ٥ و ص ٢٧٦، ح ٥٧ و ص ٢٧٨، ح ٦٣ و ص ٢٨٥، ح ٤ و ص ٢٨٨، ح ٢ و ص ٢٩٧، ح ٢ و ص ٢٩٩، ح ٥ و ص ٣٠٨، ح ٣ و ص ٣١٣، ح ٤ و ص ٣٢٠، ح ٩ و ص ٣٢١، ح٢ و ص ٣٢١ و ص ٣٢٣، ح ٣.
[٣] . از ابو بصیر (م ١٥٠ ق) و عبد اللّه بن ابی یعفور (م ١٣١ ق) روایت نقل کرده است (ر.ک: الغیبة للنعمانی، ص ٢٤٤، ح ٢٨ و ص ٢٩١، ح٦٨ و ص ٣٥٤، ح ٢).
[٤] . ر.ک: الغیبة للنعمانی، ص ٦٥، ح ١ و ص ١٥٦، ح ١٢ و ص ٢١٠، ح ٤ و ص ٢٥٥، ح ١ و ص ٣٠٠، ح ٤ و ص ٣١٣، ح ٨ و ص ٣٥٣، ح ٢.
[٥] . قسمتی از متن روایت این است: «رسول اللّه: عِدَّتُهُمْ [الأَئمَّة] عِدَّةُ أشْهُرِ السُّنّةِ» (ر.ک: الغیبة للنعمانی، ص ٦٥، ح ١) .
[٦] . ر.ک: الغیبة للنعمانی، ص ٥٧، ح ١ و ص ١٢٧، ح١ و ص١٥٤، ح ١٢ و ص ١٦٠، ح ٨ و ص ٢٠٣، ح ٤ و ص ٢٠٩، ح ١٧ و ص٢١٥، ح ٣ و ص ٢٣٨، ح ٢٨ و ص ٢٣٨، ح ٣٠ و ص ٢٤٤، ح ٤٤ و ص ٢٤٤، ح ٤٥ و ص ٢٤٧، ح ١ و ص ٢٦٦، ح ٣٤ و ص٢٦٨، ح ٣٩ و ص ٢٧٢، ح ٤٩ و ص ٢٧٩، ح ٦٤ و ص ٢٨٢، ح ٦٨ و ص ٢٨٦، ح ٧ و ص ٢٨٧، ح ٨ و ص ٢٨٩، ح ٤ و ص ٢٩٩، ح ٨ و ص ٢٩٩، ح ١٢ و ص ٣١٣، ح ٥ و ص ٣١٥، ح ٨ و ص ٣١٦، ح ١١ و ص ٣١٨، ح ٥ و ص ٣١٩، ح ٨ و ص ٣٢٧، ح ٦ و ص ٣٢٩، ح٩ و ص ٣٣١، ح ٢.