علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٠٣ - معیارهای شناخت احادیث تقیهآمیز
عالم مثال و موجودات مثالی، عاری از هر گونه حرکت و تغییر و دگرگونی وکَوْن و فسادند؛ زمان و مکان و جهت ندارند و قابل اشارۀ حسّیه و تقسیم پذیر نیستند. نمونههايی از سخنان حكيمان مسلمان را در اين موضوع نقل میكنيم:
فلاسفه اسلام كه عالم را در دو طبقه مجرّد (ارباب انواع مجرده) و مادى خلاصه مىكردند، طبقۀ بينابينى افزودند كه نه كاملاً مجرد بودند و نه كاملاً ماده؛ داراى شكل و قيافه بوده، مانند اشكال در آينه و لكن وزن ندارند، قابل لمس نيستند، اما قابل رؤيت هستند. مقدارى از خواص ماده را دارند و مقدارى از خواص مجردات را و نام آنها را مثل متعلق [ معلّق؟] و اشباح برزخی گذاردند كه برزخ بين مجردات و مادياتاند. بنا بر اين، عوالم كلى سه عالم است. مجردات، برازخ و ماديات كه مجردات هم دو بخشاند، عقول و نفوس.[١]
بعضى از فلاسفه مىگويند میان مجردات محض و ماديات عالمى است كه آن را عالم اشباح مىنامند كه برزخ
[١] . تفسیر القمی، ج ١، ص ٤.