علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٨٨

١١. سید محمد صادق روحانی (معاصر)،[١]

١٢. شیخ جعفر سبحانی (معاصر).[٢]

اینان مهم‌ترین کسانی‌اند که این روایت را در کتاب‌هایشان یافتیم. وقتی به اسامی یاد شده می‌نگریم، نکات زیر به چشم می‌خورد:

١. همه شخصیت‌های یاد شده، به جز شیخ طوسی، از کسانی‌اند که در قرن دوازدهم و پس از آن زیسته‌اند. نقل این روایت از سوی اینان، از جایگاه آن در دوران معاصر و عدم توجه به آن در سده‌های پیشین حکایت دارد؛ وگرنه در نوشته‌های قرون گذشته دیده می‌شد.

٢. بیشتر عالمان یاد شده، فقیه‌اند؛ گرچه برخی اصولی و برخی اخباری‌اند.

٣. کتاب‌هایی که این روایت را نقل کرده‌اند، موضوعاتی متنوع دارند؛ برخی از آنها همچون الغیبة طوسی، وسائل الشیعة و بحار الانوار حدیثی‌اند و برخی دیگر چون جواهر الکلام، کتاب المکاسب و کتاب النکاح شیخ انصاری، الاجتهاد و التقلید، مصباح الفقاهه و منهاج الفقاهه فقهی بوده و عوائد الایام اصولی ـ فقهی و معجم رجال الحدیث، قاموس الرجال، کلیات فی علم الرجال و خاتمة المستدرک رجالی‌اند.

[١]. ر.ک: همان، ج١، ص ٤٤٥.

[٢] عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم و معارف حدیث.