نقل شده است؛ چه متقدم‌تر از منابع دیگر است، و نقل کلینی در الکافی نیز از این کتاب صورت گرفته است. به این ترتیب، گونه دوم روایت از این موضوع، که در کتاب سلیم آمده است، از سایر نقل‌ها متقدم‌تر می‌نماید.

دو نکته مهم در مورد روایت‌های شیعی از مرحومه بودن امت مسلمان وجوددارد: یکی آن‌که همه در بافت روایات ملاحم و فتن وارد شده‌اند.[١] نکته دیگر، آن که دو روایت از روایات مزبور، به منابع شیعه اختصاص دارد و بر اساس بافت و سیاق سخن تنها می‌توان آنها را در منابع شیعی یافت.[٢] فقط روایت صدوق از این موضوع است که در منابع اهل سنت نیز وارد شده است.[٣]

منابع حدیثی اهل سنّت

موضوع مرحومه بودن امت مسلمان در منابع حدیثی اهل سنت، بر خلاف منابع حدیثی شیعه، به دو يا سه روایت محدود نیست، بلکه به صورت روایات متعدد مأثور از پیامبرˆ است. قدیمی‌ترین منبعی که روایت متضمن این انديشه را دربردارد، مسند احمد بن حنبل است.

[١]. الامالي، ص ٤٣٧: «محمد بن إبراهیم بن إسحاق (رحمه الله)، قال: حدثنا عبد العزیز ابن یحیی الجلودی، قال: [حدثنا محمد بن عطیة، قال: حدثنا عبد الله بن عمرو بن سعید البصری، قال: حدثنا] هشام بن جعفر، عن حماد، عن عبد الله بن سلیمان و كان قارئاً للكتب، قال: قرأت فی الانجیل: یا عیسی! جد فی أمری [...] أهبطک فی وقت الصلاة لتصلی معهم إنهم أمة مرحومة».

[٢]. بحار الانوار، ج٥٢، ص١٨١: «لی: الطالقانی، عن الجلودی، عن هشام بن جعفر، عن حماد، عن عبد الله بن سلیمان و كان قارئاً للكتب، قال: قرأت فی الانجیل، و ذكر أوصاف النبی صلی الله علیه وآله إلی أن قال تعالی لعیسی: أرفعک إلی ثم اهبطک فی آخر الزمان لتری من امة ذلک النبی العجائب، و لتعینهم علی اللعین الدجال، اهبطک فی وقت الصلاة لتصلی معهم إنهم امة مرحومة».

[٣]. کتاب سلیم، ص ١٤٤ـ ١٤٥: «سلمان الفارسی : فأخبرت علیاً† ـ و هو یغسل رسول اللهˆ ـ بما صنع القوم [... فقال†:] فأقبل إلی إبلیس أبالستة و مردة أصحابه فقالوا: «إن هذه الامة أمة مرحومة معصومة ، فما لک و لا لنا علیهم سبیل، و قد اعلموا مفزعهم و إمامهم بعد نبیهم». فانطلق إبلیس كئیباً حزیناً.