رسول خداˆ امت خود را برای تشخیص سره و ناسره سخن خود به قرآن ارجاع داده است.[١] بنا بر این، مراجعه به آیات قرآن می‌تواند در بررسی انديشه امت مرحومه به ما یاری رساند. رجوع به قرآن نشان می‌دهد که برتری امتی بر امت دیگر، مانند برتری قوم بنی‌اسرائیل بر سایر اقوام،[٢] یا حتی شخصی بر شخص دیگر، مانند برتری برخی رسولان بر برخی دیگر[٣]، در قرآن امری پذیرفته شده است. از دیگر سو، خداوند بارها در قرآن کریم، با بیان‌های مختلف، تأکید دارد که هر کس نتیجه عمل خود را در آخرت خواهد دید و کار زشت و نیک او بی‌پاسخ نخواهد ماند؛ حتی اگر ذره‌ای کار نیک و زشت از او سربزند، آن را خواهد دید[٤] و هیچ ‌کس بار گناه دیگران را به دوش نخواهد کشید.[٥] همچنين آیه١٢٣ سوره نساءکه می‌گوید:

)لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلاَ أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَن يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ وَلاَ يَجِدْ لَهُ مِن دُونِ اللّهِ وَلِيّاً وَلاَ نَصِيراً ؛

[پاداش وکیفر] به دلخواه شما و به دلخواه اهل کتاب نیست؛ هر کس بدی کند، در برابر آن کیفر می‌بیند، و جز خدا برای خود یار و مددکاری نمی‌یابد(.

[١]. شرح مسند ابوحنیفه، ص ٢٨٠.

[٢]. در برخی از نقل‌ها، «فردی از سایر ادیان» (مسند الشامیین، ج٣، ص ٤٠٠)، «فردی از کفار» ، «فردی از یهود یا نصارا» (مسند ابوحنیفه، ص١٥٥؛ شرح مسند ابوحنیفه، ص ٢٨١)، به جای «فردی مشرک» آمده است.

[٣]. متن این نقل از روایت در سنن ابن‌ماجه این‌گونه است: حدثنا جبارة بن المغلس، ثنا كثیر بن سلیم، عن أنس بن مالك، قال: قال رسول الله صلی الله علیه و سلم: «إن هذه الامة مرحومة. عذابها بأیدیها. فإذا كان یوم القیامة، دفع إلی كل رجل من المسلمین رجل من المشركین. فیقال: هذا فداؤک من النار» (سنن ابن ماجه، ج٢، ص ١٤٣٤؛ مجمع الزواید، ج١٠، ص ٦٩؛ مسند الشهاب، ج٢، ص ١٠٠ و ١٠١؛ تاریخ مدینة دمشق، ج٤١، ص ٤٤٢).

[٤]. تاریخ الکبیر، ج١، ص ٤٠؛ تاریخ الصغیر، ج١، ص ٢٨٣.

[٥]. متن روایت، در تفسیر الطبری این‌گونه است: قال [ابن حمید]: ثنا عمرو، عن محمد بن الحنفیة، قال: إنها أمة مرحومة الظالم مغفور له، و المقتصد فی الجنات عند الله، و السابق بالخیرات فی الدرجات عند الله (تفسیر الطبری، ج٢٢، ص ١٦١).