عامل اصلی تصحیف، اشتباه در شنیدن حدیث بر اثر مشابهت تلفظ حروف آن یا اشتباه در دیدن یا اشتباه در قرائت کلمه به سبب مشابهت شکل حروف حدیث است. از این رو، درایه‌نویسان نوشته‌اند:

منشأ التصحیفِ إما البصرُ أو السمعُ؛[١]

منشأ تصحیف یا اشتباه در سمع و شنیدن است و یا در ناحیه دیدن.

به سبب دست به دست شدن کتاب‌های روایی و نسخه برداری از نسخه‌های دیگر و استنساخ کتاب‌ها توسط افراد ناآشنا به دانش حدیث، خستگی و بی‌دقتی راوی یا نسخ‌بردار، ذهنیات راوی یا انس زیاد او با یک واژه و درهم ریختگی برخی خط‌ها، شباهت‌های زیاد حروف با یکدیگر، غلط‌های رسم الخطی و ناخوانا بودن برخی دیگر و پاک شدن برخی کلمات در اثر ساییدگی، آب‌دیدگی یا موریانه‌خوردگی، وارد کردن حاشیه در متن کتاب، جابه جایی عبارات و برهم زدن نظم جملات و نقص رسم الخط عربی قدیم ‌ـ که در آن ‌نقطه‌گذاری کلمات و کتابت الف در وسط کلمه متداول نبوده است ‌ـ و عوامل بسیار دیگر، درصد

[١]. السرائر، ج ٢، ص ٦٢٦ .