تصحیف معنوی گاهی در حد تعارض و تضاد میان دو معناست، مانند مثال فوق و گاهی هم تصحیف تفاوت معنایی چندانی ایجاد نمی‌کند و هر دو ضبط می‌تواند درست باشد؛ برای نمونه، می‌توان حدیثی را که از طریق ابن عباس نقل شده، یاد کرد. از وی نقل شده که گفته است: «لَوْ لَا نَهْیهُ عَنْهَا مَا احْتَاجَ إِلَی الزِّنَا إِلَّا شَفًا؛[٢] اگر منع خلیفه از متعه نبود، کسی دچار زنا نمی‌شد، جز اندکی از مردم». هروی و ابن اثیر آن را در کلمه «شفی» آورده‌اند.[٣] ابن ادریس گوید: برخی از اصحاب ما، آن را تصحیف و به قاف و یای مشدده (شَقِی‌) نقل کرده‌اند؛[٤] مثلاً در الطرائف آمده است:

لَوْ لَا نَهْیهُ عَنْهَا مَا احْتَاجَ إِلَی الزِّنَاءِ إِلَّا شَقِی‌.[٥]

از عبد الله بن سلیمان نقل شده است که از امام باقر† شنیدم که گفت علی† می‌فرمود:

لَوْ لَا مَا سَبَقَنِی بِهِ بُنَی‌ُّّ الْخَطَّابِ مَا زَنَی إِلَّا شَقِی؛[٦]

اگر حکم خلیفه دوم در باره متعه سبقت نگرفته بود، جز فرد شقاوتمند، زنا نمی‌کرد.[٧]

[١]. لسان العرب، ج١، ص٧٧٢.

[٢]. «درنگی در واژه «تَنَقَّبَتْْ» در زیارت عاشورا» ص ٤٥.

[٣]. نهایة الدرایة، ص٣٠٥؛ الرعایة، ص١١١.

[٤]. عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ† قَالَ: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِˆ یجْعَلُ الْعَنَزَةَ بَینَ یدَیهِ إِذَا صَلَّی». (الكافی، ج‌٣، ص٢٩٦، باب ما یستتر به المصلی ممن یمر بین یدیه). امام صادق٧ فرمود: رسول خدا٩، عصای كوتاهی در هنگام نماز در مقابل خود قرار می‌داد. در حدیث دیگری، امام صادق† از پدر بزرگوار خود روایت كرده كه می‌فرماید: «كَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِˆ عَنَزَةٌ فِی أَسْفَلِهَا عُكَّازٌ یتَوَكَّأُ عَلَیهَا وَ یخْرِجُهَا فِی الْعِیدَینِ یصَلِّی إِلَیهَا». رسول خداˆ عصایی داشت كه دسته‌اش از آهن بود و بر آن تكیه می‌كرد. در عید فطر و عید قربان آن را بیرون می‌آورد و به طرف آن نماز می‌كرد من‌لایحضره‌الفقیه، ج١، ص٥٠٩، باب صلاة العیدین.

[٥]. وصول الاخیار، ص١١٩؛ محاسن التأویل، ص١٢٦.

[٦]. مجموعه ورام، ج١، ص٢١.

[٧]. النهایة، ج ٢، ص ٤٨٨؛ لسان العرب، ج ١٤، ص ٤٣٧.