علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٠٧
روایت را صحیح شمرده است؛ زیرا اگرچه مرسل است، اما در سندش حسن بن علی بن فضل وجود دارد و ما دستور داریم که روایات بنی فضال را اخذ کنیم... پس ایرادی به عمل بر طبق آن وجود ندارد. در پاسخ باید گفت: این ادعا اگرچه از شیخ انصاری در اوایل کتاب الصلاة صادر شده است، اما از سخنان غریب ایشان است؛ زیرا بنی فضال مقامی برتر از اعاظم و اجلای روات ما مانند زراره و محمد بن مسلم و فقها و روات عادلی مانند آن دو ندارند. بسیار گفتهایم که ما بر روایات ایشان، در صورتی که مجهول، ضعیف یا مرسل باشند، اعتماد نمیکنیم؛ حال چگونه در بارۀ بنیفضال چنین اعتقادی داشته باشیم؟ بنیفضال هر چه که در وثاقت و عظمت بالا بروند، به پای کسانی که در پایینترین مرتبه عدالت هستند، نمیرسد؛ چه رسد به بزرگان عادل و فقیه راویان.
برای روشنتر شدن بحث باید گفت که روایات بنیفضال قبل از انحرافشان از مسیر صحیح، در صورتی که مرسل یا ضعیف یا ... بود، پذیرفته نمیگردید. چگونه پس از انحراف پذیرفته میشود؟ ممکن نیست که آنها بعد از انحراف مقامی بالاتر از مقام قبل از انحرافشان احراز کرده باشند و وثاقت و جلالت آنها افزایش یافته باشد و به مرتبهای رسیده باشند که نتوان روایاتشان را رد کرد؛ اگرچه در اسناد آنها مجهول یا ضعیف بوده و یا روایتشان مرسل باشد.
نتیجه، این که معنای امر به اخذ روایات آنها این است که انحراف آنها به وثاقتشان آسیبی نرسانده و عمل به روایاتی که در حال سلامت از انحراف داشتهاند، ممنوع نیست؛ نه این که هر روایتی که آنها نقل کردهاند،