علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٧٩
نیز خرده میگیرد که از نکاتی غافل مانده و برای شرح کلام امام به روایاتی تمسک جسته که اعتباری برای آنها نیست.[١] با توجه به این مقدمات، مباحث کلی این شرح عبارتاند از:
بسط و تفصیل نویسی
مؤلف، همان طور که در مقدمه[٢] بیان داشته، کلام امام را به تفصیل و با فصول متعدد شرح کرده است. شرح وی همراه با تذییلات و توضیحاتی ضروری است که کوشیده به فراخور بحث از آنها یاد کند. شرح میرزا حبیب خویی از مفصلترین شروح نهجالبلاغه به شمار میآید؛ به طوری که در شرح خطبهها از هیچ سخنی فروگذار نکرده است. وی حتی مقدمه شریف رضی بر نهجالبلاغه را نیز به گونه مزجی و جمله به جمله شرح کرده و هر جا که نیازمند تبیین مفاهیم، بویژه موضوعات کلامی و یا تاریخی است، سخن به درازا برده و با ادله گوناگون به دفاع از حقانیت شیعه پرداخته است. جای جای این نوشتار به این نکته بیشتر پرداخته شده است.
تقید شارح نسبت به نقل آیات، بویژه روایات در شرح کلام امام[٣]
این نکته را در سرتاسر شرح به وفور میتوان ملاحظه کرد؛ چه این که علاوه بر نقل آیات در شرح کلام امام، از روایات به عنوان اولین مؤلفه در تبیین کلام استفاده کرده است. چنان که خواهد آمد، وی تلاش خود را بر این امر مصروف داشته تا با استفاده از ارائه و تشکیل خانواده حدیثی به تبیین معنای مقصود پرداخته و آنها را از شکل اجمال خارج سازد.[٤]
[١]. همان، ج٤، ص ٢٦٤؛ تهذیب الاحکام، ج٢، ص ١٣٥.
[٢]. نقش تقیه در استنباط، ص٤٠٨.
[٣]. تفصیل وسائل الشیعة، ج١٦، ص ٢٣٣ و ٢٣٤.
[٤]. پژوهشی در تاریخ حدیث شیعه، ص ٢٨٣.