علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٤٥٧
اسناد را برای اختصار و کوتاه شدن حذف کردم و بیشتر آنچه نقل کردهام، شنیده خودم است[١]. و قسمت زیادی از آن اخلاق و حکمت است و من آن را برای کسی که منکر [ائمه:] است، جمع نکردهام، بلکه آن را برای گروه مسلمانی که به حقّ ائمه:، آشنا هستند، جمع کرده ام.
بر اساس این سخن، علل حذف سند از نظر حرانی عبارتاند از:
الف. کتاب شامل پندهای سودبخش و مفید است. بیشتر مردم هنگام مطالعه پند و اندرز به مفهوم و متن توجه میکنند و چندان توجهی به سند آن ندارند.
ب. منظور او استفاده عموم مردم و افرادی است که وقت کمتری برای تحقیق و مطالعه دارند و بیشتر عمر خود را به کار و زحمت میگذرانند و با این حال میکوشند در حد وسع خود با سخنان ائمه مأنوس باشند.
ج. مخاطب کتاب، گروه مخالف ائمه (یعنی اهل سنت)، نیستند، بلکه معتقدان به علم و عصمت ائمه هستند. بیشتر اهل سنت، به دلیل تعصب بر مذهب خویش، احادیثی را که از طریق شیعه نقل شود، حتی اگر إسناد آن کامل باشد، نمیپذیرند. بنا بر این، از نظر آنان وجود و عدم وجود إسناد مساوی است. همچنین برایکسانیکه به ائمه اعتقاد دارند و فرصت کافی و تخصص لازم را برای جستجو در اسناد ندارند، سند لازم نیست.
برخی گفتهاند: کسی که در پی جعل حدیث باشد، میتواند اسناد آن را نیز جعل کند.[٢] بنا بر این اکتفا به صحت اسناد برای پی بردن به حجیت آن کافی نیست، بلکه باید متن حدیث را نیز مورد کنکاش قرار داد.
[١]. ر.ک : آراء ائمة الشیعة فی الغلاة؛ تاریخ تشیع، ص ٢٤٦؛ تاریخ خلفا، ج١، ص٦٣٣ .
[٢]. سورۀ فاطر، آیه٣٢.