علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٤٥٩
اعتماد متأخرین و معاصرین
آیت الله خویی در باره توثیق عام صاحبان کتب روایی مینویسد:
وثاقت با اخبار ثقه ثابت میشود و در این باره تفاوتی میان شهادت به وثاقت فرد خاص یا وثاقت او در بین یک گروه وجود ندارد. از این رو، به ثاقت همه مشایخ علی بن ابراهیم ـ که در تفسیر خـویش از آنان روایت کرده تا سند آن به یکی از معصومین برسد ـ پی میبریم.[١]
ولی عبارت صاحب تحف العقول، ناظر بر توثیق روایان نیست، زیرا او بر استماع متن تصریح کرده است، در حالی که در مقدمه کامل الزیارات آمده است: «تمام روات اخباری که نقل میکنم، در نظر من موثق هستند». پس کلام حرانی عنوان توثیق عام ندارد و جابر ضعف اسناد نیست.
اما خوانساری نوشته است:
اعتراف حرانی به اسقاط سند و رجال روایت نشان دهنده آن است که او از روایان و سنـد روایت اطلاع داشته و از نظر او ابهامی در روایات ذکر شده وجـود نداشته است و این امر موجب میشود تا خبر را مظنون الصدق و از اقسام صحیح قرار دهد.[٢]
امام خمینی مینویسد:
[١]. الفصول المهمة فی أصول الأئمة، ج١، ص٣٧؛ امل الآمل، ج ٢، ص ٧٤.
[٢]. الکنی والالقاب، ج١، ص ٣٢٩؛ فوائد الرضویه، ص ١٠٩.