علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٦٥ - پژوهشی در باره «خُذُوا بِمَا رَوَوْا وَ ذَرُوا مَا رَأَوْا»
دو: احمد بن محمد بن عیسی؛ از شیوخ و سرشناسان شهر قم بوده و توفیق شرفیابی به محضر امام رضا را پیدا کرده است. او نسبت به راویانی که از ضعفا روایت میکردند، سخت میگرفت. بدین جهت، پنج نفر از راویان حدیث، از جمله احمد بن محمد بن خالد، سهل بن زیاد را از شهر قم بیرون کرده است[١].
در طبقه بعد، سه نفر از مشایخ جلیل کلینی، یعنی «علی بن ابراهیم»، «محمد بن یحیی» و علی بن محمد قرار دارند .
بررسی طبقات پس از ابان به روشنی ثابت مینماید که کتاب ابان نزد قدما کتابی آشنا بوده و نشانگر اعتماد اجلّای روات به روایت ابان است، بویژه آنکه ابان تنها راوی کتاب سلیم بن قیس است. اعتماد به طریق منحصر به کتاب سلیم بن قیس علاوه بر اعتبار کتاب گویای اعتمادی است که آنان به او داشتهاند و او را مورد وثوق یافتهاند.
٢. اثبات اعتبار کتاب
اگر کسی دلیل وثاقت ابان را نپذیرد و طریق به کتاب سلیم را ضعیف بشمارد، باید برای اثبات اعتبار کتاب از تأییدات محدثین و عالمان شیعه بهره بگیرد.
بسیاری از محدثین، مانند ابن شاذان، کلینی، صدوق، نعمانی، شیخ مفید، شیخ طوسی و سید مرتضی و...، روایات سلیم را در کتابهای خود آوردهاند. علامه مجلسی در این باره میفرماید:
کم است تعداد اصول و کتابهای متداولی که از مثل روایات سلیم خالی باشد[٢].
[١] . ر.ک: کتاب سلیم بن قیس، ج ٢، ص ٥٦٥، ٦٢٧، ٦٤٥، ٦٤٦، ٦٤٧، ٦٤٨، ٦٥٨، ٦٨٦، ٧٠٨، ٧٣٤، ٧٥٩، ٧٦٠، ٧٦١، ٧٦٢، ٧٦٣، ٨٢٤، ٨٧٧، ٩٠٦، ٩٠٧، ٩٢٢ و ٩٤٠.
[٢] . بعضی خواستهاند با توجه به نقل مستقیم ابراهیم بن عمرو از سلیم در طریق نجاشی، سند کتاب سلیم بن قیس را تصحیح کنند، اما این روش نادرست است چرا که ابان در این طریق سقط شده است. ر.ک: برنامه درایة النور.