علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٩٢
شایان ذکر است شارح در برخی خطبهها، نامهها و یا حکمتها که به نظر خود نیاز به توضیحی مجزا و مفصل دارد، با الهام از سخن امام و با عنوانی مناسب، کوشیده سخنان امام را دستهبندی کند و سپس به نتیجهگیری بپردازد. این امر از جمله روشهای ستودنی شارح به شمار میآید؛ به عنوان نمونه: در خطبه قاصعه ذیل کلام امام عصمت ملائکه[١] یا در ادامه افضلیت انبیا بر ملائکه[٢] را بسط میدهد. همچنین در خطبه ٩٠ انواع قدرتهای خداوند را تقسیمبندی کرده است.[٣] ذیل فصل دوم از خطبه ١٠٢ نیز به شکل «الفائده» به ترتیب، کلام امام را به شکل موضوعی شرح داده است.[٤] و همچنین است در خطبه ١٠٩. [٥] همچنین ذیل بخش «المعنی» در صورتی که کلام امام شامل موضوعات مختلفی باشد، به چند دسته تقسیم کرده و ذیل هر کدام طبق موضوعات به شرح کلام می پردازد؛ نمونه: در خطبه ١٤٧ که به چهار فصل تقسیم کرده است: الفصل الاول فی الاشارة إلی بعثة الرّسول صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم و الغرض من بعثت؛[٦] الفصل الثانی فی الاخبار عن زمان یأتی بعده
[١]. همان، ج ٣، ص ٥٠ ـ ٥٣.
[٢]. همان، ج ٣، ص١٧٦.
[٣]. همان، ج ٥، ص ١٠٣ ـ ١٢٠.
[٤]. همان، ج ٥، ص١٠٥ ـ ١٢٠ و ص٣٩ ـ ٨١ .
[٥]. همان، ج ٧، ص ٣٨٠ ـ ٤٣٩.
[٦]. همان، ج ١٢، ص ٣٢١.