فردوسی، نظامی، سعدی، حافظ و شیخ محمود شبستری از آن سخنان والا، الهام گرفته‌اند و آن‌گاه ابیات نغز و پر مغز آنان‌ ـ که درونمایه‌ای از حکم معصومان: دارد ـ به صورت مثل سایر و رایج شده است.[١]

٤. اعتبار تحف العقول

اگر زندگانی حسن بن علی بن حسین بن شعبه مقارن با عصر مرحوم صدوق باشد، بین او و امام صادق† دست‌کم باید چهار پنج نفر واسطه باشند و تمام این افراد حذف شده‌اند. ازاین رو، اثبات وثاقت راویان تحف العقول کاری دشوار است.

البته عدم وجود إسناد به تنهایی نمی‌تواند عامل تضعیف حدیث باشد، چنان‌که نهج البلاغه نیز دارای إسناد نیست و این امر موجب تضعیف جایگاه آن نشده است، بویژه آن ‌که افراد غیر متخصص به سند حدیث توجه نمی‌کنند.

یکی از عوامل تقویت کتاب، توثیق مؤلف آن است، ولی چنان‌که گفته شد، در کتاب‌های رجالی پیشین ذکری از وثاقت حرانی به میان نیامده است تا حاکی از جلالت شأن و منزلت او باشد. تصریح علمای متأخر نیز چون با عصر مؤلف فاصله داشته‌اند، فقط ظن‌آور است. بنا بر این، از طریق شأن مؤلف نمی‌توان بر اعتبار کتاب افزود.

اما اگر شواهدی بر اعتبار متن احادیث تحف العقول ارائه شود، جایگاه آن تثبت خواهد شد. اکنون به بررسی برخی از این شواهد می پردازیم.

شهادت حرانی

حرانی در مقدمه خود تصریح کرده است:

[١]. ر.ک : میراث مکتوب شیعه.