برطرف سازد، نیافتم. پس روایاتی که مشتمل بر این مضامین بود گرد آوردم و حدیث‌هایی نادر و بدیع ـ که مفاهیمی عالی و زیبا، هم جنس و هم شکل و همانند و همسان آنها بود ـ ضمیمه کردم.[١]

مرحوم علی‌اکبر غفاری، از حدیث پژوهان معاصر، در مقدمه‌ای که بر این کتاب نگاشته است، می‌نویسد:

این کتاب شامل رشته‌هایی از مرواریدهای گزیده حکمت و مجموعه‌ای از مواعظ، وعده و وعید، پند آموزی‌ها، بهترین اندرزها، خطبه‌ها و برگزیده سخنان و جوهر ادب است که کام انسان فرزانه را شیرین و نوشنده آن را سیراب می‌کند.[٢]

تُحَفُ العُقول از زمان نگارش تاکنون پیوسته مورد توجه علمای شیعه و از موسوعه‌های روایی و از منابع دست اوّل شیعه در اخلاق و موعظه محسوب می‌شود و مشتمل بر احادیثی است که هر چند نام راویانش ذکر نشده، اما مضامین آنها مورد تأیید کتاب و سنت، و منطبق با احادیث مُسْنَد و همساز با فرهنگ اهل بیت: است. تحف العقول بیش از یک هزار سال همواره نقل مجالس و محافل علمی و زبانزد فقها و علمای آداب و اخلاق اسلامی و دستمایه سخنوران بزرگ و خطیبان نامدار هر روزگار بوده و بسیاری از اندرزها و حِکم گهربار این اثر نامدار وارد حوزه ادبیات و شعر فارسی شده و شاعرانی بزرگ چون

[١]. مصباح المنهاج، ج ٣، ص ١١٢؛ رجال الکشی، ص ٥٢٠؛ بحارالانوار، ج٢٥، ص ١١٧؛ فرق الشیعة، ص١٠٢ ـ ١٠٣؛ رجال ابن داوود حلی، ص١٨٥؛ معجم رجال الحدیث، ج ٤، ص ٤١.

[٢]. اختیار معرفة الرجال، ج ١، ص ٢١؛ رجال الطوسی، ص ٣٩٢.