بر اساس تحلیل‌هایی که گذشت، می‌توان این‌گونه گفت که بخش سره مأثور مورد بررسی آن است که «أمتی أمة مرحومه». سایر بخش‌ها[١] ـ که با آیات قرآن و برخی روایات دیگر مخالف و معارض می‌نمایند ـ قابل پذیرش نیستند. نکته مهم، آن است که اتفاقاً در روایت‌هایی از این مأثور ـ که تنها به صورت غیر مستقیم، و نه نقل از رسول خداˆ، در متون شیعی و اهل سنت وارد شده ـ تنها همین بخش وارد شده و بر آن تأکید شده است. حتی در روایاتی که از سه تن از پیامبران الهی نقل شده ـ که سرشار از تعریف و تمجید از امت رسول خداˆ است ـ نیز دو بخش بررسی شده در بالا ـ که ادعا کردیم احتمالاً افزوده‌های دوره‌های بعد به اصل مأثور هستند ـ وارد نشده‌اند.

چنان که در مقدمه گفته شد، این مأثور در متون مرتبط با فضایل امت مسلمان، و متون مربوط با فتن وارد شده است. اکنون سؤال این است که چرا این مأثور در متون مربوط به فتن ـ که ظاهراً بی‌ارتباط با آن می‌نماید ـ وارد شده است؟

در پاسخ به این پرسش باید گفت كه در المستدرک حاکم نیشابوری روایتی بدين مضمون آمده است که شخصی از این‌که امت رسول خداˆ یک کتاب، یک قبله، یک دین، و یک رسول دارند، و با این وجود با همدیگر به جدال می‌پردازند، اظهار تعجب می‌کند. ابوبُرده با استناد به روایتی از فرزند ابوموسی اشعری، به او می‌گوید: تعجب نکن؛ زیرا من از فرزند ابوموسی شنیدم که گفت من از پدرم شنیدم که او از رسول خداˆ شنید که آن حضرت امت خود را مرحومه خوانده‌اند

[١] . مثلاً این نقل که در المستدرک، ج٤، ص ٤٤٤ آمده است: «اخبرنا احمد بن سلمان الفقیه ببغداد، ثنا الحسن بن مكرم، ثنا یزید بن هارون، انبأ عبد الرحمن بن عبد الله المسعودی، عن سعید بن ابی بردة، عن ابیه، عن ابی موسی ـ رضی الله عنه ـ قال: قال رسول الله صلی الله علیه و آله: امتی امة مرحومة لا عذاب علیها فی الآخرة جعل الله عذابها فی الدنیا القتل و الزلازل و الفتن».