پر واضح است که برای ورود به متن نهج البلاغة و شرح آن لوازم و مقدماتی عمومی مورد احتیاج است. لوازمی از جمله اشراف بر منبع و سند، جغرافیای سخن و فضای صدور، تاریخ ایراد کلام، مخاطبان سخن، موضوعات و اهداف خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها، می توان بیان داشت که شارح تقریباً از اکثر این مؤلفه‌ها چشم نپوشیده است.

الف: شناخت فضای صدور

شناخت فضای صدور از جمله مختصر استفاده‌هایی است که وی سعی کرده در بازیابی نقل‌ها گزارش و بهره‌جویی کند. اما این نکته قابل توجه است که جناب خویی در بخش‌های تاریخی خطبه‌ها فضایی از سبب صدور سخن امام به تصویر می‌کشد و در صدد است تا به گونه‌ای از فضا و جغرافیای سخن امیرمؤمنان† بیان و توضیحی ارائه دهد؛ به عنوان نمونه می‌توان به شرح خطبه ٨٣ ـ که مخاطب امام به گونه‌ای عمرو بن عاص است ـ توجه نمود که سعی کرده مشی عمرو بن عاص را نسبت به امام تبیین کند و بیان دارد که دلیل صدور این کلام توسط امام چه بوده است.[١] یا در نامه ٣٣ خطاب به قثم بن عباس، پس از جستاری کوتاه در زندگی وی، به فضا و سبب صدور نامه می‌پردازد.[٢] یا در کلام ٦٧ در باره محمد بن ابی بکر و فتح مصر توسط گروه غارات می‌نویسد:

اعلم انّه (لما قلّد محمّد بن أبی بکر مصر)[٣] قبل وقعة صفّین أی جعله و الیها کانّ ولایتها قلادة فی عنقه لکونه مسؤولاً عن خیرها و شرّها و انصرف النّاس من صفّین لم یزدد معاویة إلّا قوّة فبعث جیشاً کثیفاً إلی مصر فقاتلوا محمّداً (فملک) مصر (علیه) ای اخذه

[١]. در بخش شرح روایی به تفصیل از روش شارح در بهره گیری از روایات در تبیین کلام امام سخن رفته است.

[٢]. همان، ج ٤، ص ٣٦٢ ـ ٣٧٤.

[٣]. همان، ج ٥، ص ٢ ـ ٢١.