علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٠٦ - منابع احادیث اثناعشر در کتب شیعه از سه قرن نخست
افزون بر این، مقدمه سید رضی نیز نشان میدهد که نکتههای ناب محتوایی برایش از ظاهر به هم پیوسته کلمات مهمتر بوده است:
چه بسا در میان آنچه انتخاب نمودهام، فصولی ناهماهنگ، و سخنان زیبایی نامنظم آمده، علت این مسأله آن است که من نکات و سخنان درخشنده را گرد آوری میکنم، و قصدم نظم و پیوستگی میان آنها نیست.[١]
از این رو، تأکید میکنیم که سید رضی نه تنها ادیبی سخنشناس، بلکه عالمی حدیثشناس بود که ظرایف لفظی و معنوی کلمات امیرالمومنین را به خوبی میشناخت و بدان آگاهی داشت.
بعد از علامه شوشتری، شهید مطهری دیگر اندیشمند شیعی است که با رویکری انتقادی انتساب این خطبه به امام را زیر سؤال برده و اظهار داشت:
در نهج البلاغه ضمن خطبه شماره ٢٢٦ جمله هایی آمده است مبنی بر ستایش از شخصی که به کنایه تحت عنوان «فلان» از او یاد شده است. شرّاح نهج البلاغه در باره این که این مردی که مورد ستایش علی واقع شده کیست، اختلاف دارند؛ غالباً گفتهاند مقصود عمر بن الخطاب است که یا به صورت جدّ و یا به صورت تقیه ادا شده است.[٢]
وی سپس با استناد به گزارش ابن ابیالحدید از تاریخ الطبری، به صراحت اعلام کرده است:
[١]. ر.ک: الاصابة فی تمییز الصحابة، ج٨، ص٢٣٩.
[٢]. همان، ج ١، ص٧٧٢.