علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٠٤ - منابع احادیث اثناعشر در کتب شیعه از سه قرن نخست
طریق ابو نعیم در معرفة الصحابة:
حدثنا أبو محمد بن حیان، ثنا محمد بن سلیمان، نا الخلیل بن أسد البصری، قال: ثنا نصر بن سلام الکوفی أبوعمرو، ثنا عباءة بن کلیب اللیثی، عن عثمان بن زید الکنانی، عن عیسی بن عبد الرحمن بن أبی لیلی، عن أوفی بن حکیم، قال...
در این طریق، ابو نعیم با هفت واسطه به راوی حدیث «اوفی بن حکیم» میرسد. ابن حکیم در میان مصادر رجال و انساب فردی مجهول و ناشناخته است. با این حال، خانوادهاش از افراد سرشناس و معروف قریش بودند؛ چنان که پدرش «حکیم بن أمیة بن حارثة بن الأوقص السلمی» کسی بود که بنی امیه را از دشمنی رسول خدا باز میداشت و قبل از بعثت، سفیهان قریش را از کارهای ناشایست منع میکرد.[١] خواهرش «خولة بنت حکیم بن أمیة»، همسر عثمان بن مظعون و از زنانی بود که خودش را به پیامبر هبه کرده بود[٢] و بالاخره همسرش «عزة» دختر ابولهب عموی پیامبر بود.[٣] در میان دیگر روات این سند، «عیسی بن عبد الرحمن» توثیق شده[٤] و «عباءة بن کلیب لیثی» صدوق[٥] خوانده شده است و بقیه آنها مجهولاند.
با توجه به نکاتی که گذشت، میتوان چنین گفت که تمام این اسناد ـ به جهت مجهول بودن بسیاری از راویان و نیز ضعف برخی از آنها ـ ضعیف و غیر قابل اعتمادند. با این حال، طرق متعدد و نیز متون فراوانی که این جریان را گزارش
[١]. ر.ک: الطبقات الکبری، ج٢، ص٢٨٤.
[٢]. تاريخ الاسلام، ج١٥، ص٣٧٤ ؛ ميزان الاعتدال، ج٣، ص٣٣٤.
[٣]. «ابی نجیبه» تصحیف «ابن بحینه» است.
[٤]. «صالح بن كيسان المدنی أبو محمد أو أبو الحارث، مؤدب ولد عمر ابن عبد العزيز ثقة ثبت فقيه من الرابعة مات بعد سنة ثلاثين أو بعد الأربعين» (تقريب التهذيب، ج ١، ص٤٣١).
[٥]. «المغيرة بن شعبة بن أبيعامر بن مسعود... أسلم عام الخندق و أول مشاهده الحديبية... كان يقال له: مغيرة الرأی، وكان داهية لا يستحر فی صدره أمران إلا وجد فی أحدهما مخرجاً... عن الشعبي: سمعت قبيصة بن جابر يقول: صحبت المغيرة بن شعبة، فلو أن مدينة لها ثمانية أبواب لا يخرج من باب منها إلا بمكر لخرج من أبوابها كلها» (تهذیب الکمال، ج٢٨، ص٣٦٩).