سيناى فقاهت - موحد فاطمی، حسن - الصفحة ٢٨٩ - مصاحبه ها

موقعيت حوزه يك موقعيت اجرايى نيست. موقعيت آن موقعيت استنباط و اجتهاد و رسيدن به احكام الهى در مورد موضوعات خود مى‌باشد و از حوزه غير از اين انتظار نبايد داشت؛ البته نمى‌خواهم بگويم: حوزه در جنبه‌هاى تربيتى و تبليغ و ترويج نبايد نقشى داشته باشد، بلكه مى‌گويم در مورد فعاليتهاى علمى آيا علومى بايد در حوزه تدريس شود كه بلافاصله قابل پياده شدن و آماده اجرا باشد؟ اين انتظار از حوزه انتظارى است غلط.

نور علم: به طور كلى از لحاظ اجرايى ضرورت عدم مشكل مطرح است.

اين از لحاظ اجرايى كه مى‌فرماييد درست است؛ ولى اين بدين معنا است كه آنهايى كه پستهاى اجرايى را به عهده گرفته‌اند، بايد شرايط اجرايى را در نظر بگيرند؛ چنان‌كه امام بزرگوار فرمودند: «زمان در نوع تصميم‌گيريها نقش دارد.» و اين بيانى است بسيار متين.

نور علم: منظور اشخاص نبود بلكه آن دسته از مسائلى است كه بايد در حوزه در درج اول اهميت قرار بگيرد؛ مانند مسائل مربوط به حكومت و مسائل مربوط به زمين و غيره.

شما به مسائلى اشاره كرديد كه بعد از بحث و بررسيهاى لازم پيرامون آنها و نتيجه‌گيريهاى صحيح براساس روشهاى علمى، بايد به وسيله قدرت اجرايى كشور اجرا شود و تحقق پيدا كند. واقعيت اين است كه براى رسيدن به اين هدف پس از پيروزى انقلاب، مسائلى در حوزه مطرح شد كه پيش از آن اصلًا مطرح نبود يا خيلى به ندرت در معرض بحث قرار مى‌گرفت؛ مانند مباحث حدود، ديات، قصاص و قضا كه جلسات متعدّد تدريس در اين زمينه از مراجع گرفته تا سطوح پايين‌تر، ترتيب دادند و همچنين در مورد بحث ولايت فقيه درسهاى‌