سيناى فقاهت - موحد فاطمی، حسن - الصفحة ٢٧١ - مصاحبه ها

دوره‌هاى متعدّد در محضر اساتيد مختلف خوددارى كنند. بدين ترتيب هم وقت خود را بيهوده تلف نكرده‌اند و هم اگر بخواهند حتى به درجه اجتهاد نائل آيند، برايشان كافى خواهد بود.

نور علم: معروف است مرحوم آيت‌الله بروجردى نوآوريهايى در زمين رجال داشتند كه در درسشان هم از آنها استفاده مى‌كردند.

مرحوم آيت‌الله بروجردى در رجال و به تعبير وسيع‌تر رجال و اسانيد آن، بسيار كار كرده بودند و در اين زمينه تأليفاتى هم داشتند كه متأسّفانه هيچ‌كدام از آنها تاكنون چاپ نشده است. روش ايشان چنين بود كه اسانيد كتب اربعه مثلًا كافى‌ را با قطع نظر از روايات آن، يكى پس از ديگرى بررسى مى‌كردند و در هر سندى مشخص مى‌كردند كه كدام راوى از چه كسى روايت كرده. بعد مجموعه آن قسمت از اسانيد كافى‌ را كه مثلًا زراره در آن قرار دارد، يكجا مورد دقت قرار مى‌دادند و بدين ترتيب نتيجه مى‌گرفتند كه كلًا چند راوى از زراره، كه هم از امام باقر و هم از امام صادق- عليهما السلام- روايت مى‌كند، نقل حديث كرده‌اند و پس از اين بررسيها مثلًا مشخص مى‌كردند كه در سرتاسر كافى‌ پنجاه نفر از زراره روايت كرده‌اند و سپس به سراغ كسانى مى‌رفت كه از هركدام از اين پنجاه نفر روايت كرده‌اند و بدين ترتيب عنوانى براى زراره مطرح مى‌فرمود و در آن عنوان نيز فصلى همچون «من روى عن زراره» تعيين مى‌كردند و در اين فصل راويان از زراره را مشخص مى‌فرمود. سپس هر كدام از آنان را طبق حروف ابجد به بحث گذاشته و بحث را در دو مرحله به پايان مى‌برد:

الف) من روى هذا الرجل عنه (اين راوى از چه كسانى روايت‌