سيناى فقاهت - موحد فاطمی، حسن - الصفحة ٢٦٤ - مصاحبه ها

اين مسئله در آغاز در ميان فقهاى مسلمين به چه صورتى مطرح شده و فقهاى چهارگانه اهل تسنن نظرشان در باره آن، چه بوده و فقهاى شيعه چه مى‌گفتند و امام صادق- عليه السلام- و روايات شيعه در مقابل فقهاى اهل سنّت چه مطلبى را مى‌خواستند بيان كنند. براى همين ايشان به كتابهاى مرحوم شيخ طوسى بويژه كتاب‌ خلاف‌- كه مسائل خلافى ميان فقهاى شيعه و اهل سنت را بيان كرده و اقوال علماى شيعه را با روايات و اجماع و ... تأييد فرموده- اهميت فراوانى مى‌دادند؛ زيرا كتاب خلاف قديمى‌ترين منبعى است كه ما را به چگونگى طرح و سير تاريخى مسائل فقهى آشنا مى‌سازد. معظّم‌له در همين رابطه به قدرى براى شيخ طوسى احترام قائل بودند كه وقتى عبارتى از كتابهاى او و همچنين ديگر فقهاى بزرگ شيعه را قرائت مى‌فرمود، چنان قيافه خاضعانه‌اى به خود مى‌گرفتند كه گويى كلام امام- عليه السلام- را نقل مى‌فرمايند. ايشان به كثرت تأليفات شيخ طوسى به ديده اعجاب مى‌نگريستند؛ چنان‌كه معمولًا در مقابل اشكالاتى كه به پاره‌اى از مطالب شيخ طوسى وارد مى‌شد، به دفاع از مقام علمى شيخ برخاسته، مى‌فرمودند: حساب كنيد كه شيخ طوسى با آن همه اشتغالات و با اين تعداد فراوان كتابهايى كه در فنون مختلف تأليف فرموده و با در نظر گرفتن سن ايشان مگر چقدر وقت تنها براى همين مسئله داشته است.

نور علم: اوّلين چاپ كتاب خلاف چگونه صورت گرفت؟

كتاب‌ خلاف‌ براى اوّلين بار به دستور مرحوم آيت‌الله العظمى بروجردى پس از مقابله با نسخه‌هاى متعدّد خطى چاپ شد. ظاهراً