سيناى فقاهت - موحد فاطمی، حسن - الصفحة ٣٣٧ - مصاحبه ها

الله» را آهسته گفت. بنابراين روايت در مقابل اين فتوا مى‌خواهد بگويد: در نماز جهريه «بسم الله» را بلند بگوييد و بيش از اين را ثابت نمى‌كند. اما آيا در نمازهاى اخفاتيه هم مستحب است «بسم الله» را بلند گفت؟ دليل خاصى مى‌خواهد. مثل اينكه براى امام جماعت دليل داريم كه مستحب است «بسم الله» را بلند بگويد؛ اما در غير امام جماعت به استناد اين حديث نمى‌توان استحباب را ثابت كرد.

اين نمونه‌اى بود از به كارگيرى اين شيوه در اجتهاد و نقش آن در استنباط احكام. مرحوم آيت‌الله بروجردى انصافاً در ريشه‌يابىِ تاريخىِ مسئله فقهى و دريافت شأن نزول روايات، بسيار متبحّر بود و براى اين منظور به نقل فتاواى عامه بسيار اهميت مى‌داد.

حوزه: مرحوم آيت‌الله بروجردى داراى فضايل و ملكات اخلاقى برجسته‌اى بودند. لطفاً دراين باره صحبت بفرماييد.

قبل از صحبت در باره فضايل معنوى ايشان، ابتدا اين نكته را يادآور شوم: با اينكه مرحوم آيت‌الله آقا سيد ابوالحسن اصفهانى در قيد حيات بودند، بنده از روى تحقيقى كه كرده بودم، از آيت‌الله بروجردى تقليد مى‌كردم. از طرفى مرحوم پدرم به آيت‌الله بروجردى خيلى نزديك بلكه نزديك‌ترين فرد به او بود. بعد هم كه طلبه شدم و به درس ايشان راه يافتم و تقريرات آن بزرگوار را نوشتم، رفت و آمد من هم به بيت خيلى زياد شد. با اينكه سن من كم بود، به بنده عنايت داشتند. اينها كه عرض شد، از يك طرف و حس كنجكاوى طلبگى هم از طرف ديگر مرا وادار مى‌كرد كه در رفتار و اخلاقيات آيت‌الله بروجردى بيشتر دقت كنم. ازاين رو به مطالب بسيار آموزنده و خوبى‌