سيناى فقاهت - موحد فاطمی، حسن - الصفحة ٢٧٢ - مصاحبه ها

مى‌كند.)

ب) من روى عن هذا الرجل (چه كسانى از اين راوى نقل حديث نموده‌اند.)

نور علم: اين روش در كاوشهاى علمى چه بازدهى مى‌توانست داشته باشد؟

مرحوم آيت‌الله بروجردى به پيروى از روش مورد بحث، تمامى راويان حديث را از عصر رسول خدا- صلى الله عليه وآله- گرفته تا زمان كلينى- رحمه الله- و امثال ايشان، بر حسب زمان زندگى‌شان در دوازده طبقه قرار داده و روش شناخت بسيار ارزنده و مفيدى به نام طبقات الرجال به وجود آورده بود. با اين روش مشخص مى‌شد كه تنها راويان طبقه دوم، از راويان طبقه اوّل و طبقه سوم از طبقه دوم و ... مى‌توانند حديث روايت كنند و راويان طبقه سوم مثلًا بدون واسطه طبقه دوم از طبقه اول نمى‌توانند روايت كنند؛ البته به ندرت راويانى پيدا مى‌شوند كه به سبب طول عمر و ... از دو طبقه متوالى پيش از طبقه خود مى‌توانند نقل حديث نمايند؛ ولى تعداد اين‌گونه راويان بسيار اندك است و اخلالى به وجود نمى‌آورند. با در دست داشتن چنين روش دقيق و بسيار مفيد كه در آن جايگاه و طبقه هر كدام از راويان حديث به طور دقيق مشخص و روشن شده- كه او از چه كسانى و چه كسانى از وى مى‌توانند حديث نقل نمايند- توان تحقيق و بررسى ما در اسناد احاديث و ارزش‌يابى و تعيين صلاحيت روايى راويان آن، به مراتب فزونى مى‌گيرد؛ مثلًا اگر ما سند روايتى را از كافى‌ در نظر بگيريم، در بدو امر چنين به نظر مى‌آيد كه در اين سند هيچ انقطاع و ارسالى وجود نداشته و هركدام از راويان آن مستقيماً از