سيناى فقاهت - موحد فاطمی، حسن - الصفحة ٢٩٠ - مصاحبه ها

فراوانى در حوزه تشكيل شد كه مهم‌ترين آنها درسهاى حضرت آيت‌الله آقاى منتظرى بود كه دو جلد از بحثهاى ايشان در اين زمينه تا به حال چاپ و منتشر شده و دنباله آن هنوز هم ادامه دارد و بحثهاى ديگرى مانند اقتصاد اسلامى كه مديريت حوزه آن را به عنوان يكى از درسهاى جنبى در برنامه تحصيلى طلاب قرار داده و آنها را موظّف كرده كه آن را تا مقدار معينى مورد بحث و مطالعه قرار دهند. تعداد افرادى كه در اين زمينه كار كرده و تأليفات ارزنده‌اى ترتيب داده‌اند، در حوزه كم نيستند. خلاصه، انكار نمى‌توان كرد كه پس از پيروزى انقلاب، تحوّل عجيبى در اين زمينه‌ها در حوزه به وجود آمده است.

اما اگر بخواهيم ديگر بحثهاى فقه را كنار بگذاريم و تنها به اين مسائل بپردازيم، ديگر نمى‌توان در حوزه مجتهد تربيت كرد؛ زيرا كسى كه مى‌خواهد تا نيل به درجه اجتهاد پيش برود، بايد به اكثر ابواب فقه احاطه داشته باشد؛ درس خوانده باشد؛ مطالعه و مباحثه كرده باشد و گرنه اگر قرار باشد هر طلبه درس خارج را موظّف كنيم تنها در مسائل مورد ابتلاى روز از قبيل اقتصاد و قضا و حدود و ولايت فقيه به تحقيق و بررسى بپردازد، ديگر تربيت مجتهد در حوزه امكان‌پذير نخواهد بود؛ منتها آنچه هست بايد به موازات بحثهاى اصلى، اين بحثها هم دنبال شود كه بحمدالله تا حد خوبى هم دنبال مى‌شود. حالا اگر گفته شود: كمى بيش از اين بايد به اين مسائل پرداخته شود، چنين انتظارى قابل قبول است و اشكالى ندارد كه پس از اين تلاش شود به اين انتظار ترتيب اثر داده شده و به مقدار لازم به اين‌گونه بحثها توسعه داده شود.