كه:آيت وارد است مورد مدح،و مدح نباشد آن را كه در بعث و نشور شاكّ باشد.و حدّ ظنّ آن باشد كه بقوى كند به نزديك آن‌كه اين معنى در او حال باشد،كه [١]متعلّق معنى چنان است با آن‌كه روا دارد كه برخلاف آن است.و در قرآن ظنّ به معنى علم بسيار است،منها قوله تعالى: وَ رَأَى [٢]الْمُجْرِمُونَ النّٰارَ فَظَنُّوا أَنَّهُمْ مُوٰاقِعُوهٰا [٣]... ،و قوله: وَ ظَنُّوا [٤]أَنْ لاٰ مَلْجَأَ مِنَ اللّٰهِ إِلاّٰ إِلَيْهِ [٥]... ،و قوله: أَ لاٰ يَظُنُّ أُولٰئِكَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ، لِيَوْمٍ عَظِيمٍ [٦].

أَنَّهُمْ مُلاٰقُوا رَبِّهِمْ ،اصل ملاقات در لغت مقابله بود بر وجه مقاربت تا به حدّ ملاصقت نيز باشد،يقال:التقى الحدّان اذا تلاصقا و التقى الفارسان اذا تقابلا و تقاربا و قال الشّاعر:

فلمّا [٧]التقى [٨]الصّفّان و اختلف القنا
و حقيقت [٩]اين در دو جسم [١٠]بود [١١].و«لقاء»و«ملاقات»،به معنى رؤيت نيست،و در آيت مضاف محذوف است و مضاف‌اليه به جاى او نهاده،چنان كه:

وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ [١٢]... ، وَ جٰاءَ رَبُّكَ... [١٣]،و اين طريقتى است عرب را معروف،و اشعار بر اين معنى برفت.و دليل بر آنكه لقاء به معنى رؤيت نيست،قوله تعالى: فَأَعْقَبَهُمْ نِفٰاقاً فِي قُلُوبِهِمْ إِلىٰ يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ [١٤]... ،و اتّفاق است كه كافران و منافقان خداى را نبينند.

دگر،قول رسول-عليه السّلام [١٥]-گفت:

من فارق الجماعة و استدلّ الامارة لقى اللّه و لا وجه له عنده، و اين خبر را معنى آن است كه:هركس كه از جماعت مسلمانان مفارقت كند و امارت را،يعنى امامت را خوار دارد،با پيش [١٦]خداى شود و او را به نزديك خداى هيچ روى نباشد.

و دگر،

قول رسول-عليه السّلام: من حلف على يمين ليقتطع [١٧]بها مال امرئ

(١،٣،١٢)) .سورۀ كهف(١٨)آيۀ ٥٣.