روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٣ - ترجمه
و مقاتل بن حيّان گويد:اين حديث به ما رسيد به خوراسان [١]از روايت حسن بصرى و مكحول عظيم آمد بر ما،برخاستم و به مكّه آمدم [٢].سعيد جبير را يافتم [٣]كه از حجّاج گريخته بود،و اين حديث از او بپرسيدم [٤]،گفت:من از عبد اللّه عبّاس پرسيدم و از عبد اللّه عمر-و ايشان در سايۀ خانۀ كعبه نشسته بودند-گفتند:ما از رسول -عليه السّلام-پرسيديم تفسير اين حديث،گفت:من به اين حديث منافقان را خواستم،كه خداى تعالى ايشان را در قرآن ذكر كرد و وصف كرد به دروغ ايشان را في قوله: وَ اللّٰهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنٰافِقِينَ لَكٰاذِبُونَ [٥]،گفت:در اين گواى [٦]كه مىدهند بر نبوّت من،مىگويند:از دل اين گواى [٧]مىدهيم و دروغ مىگويند كه به زبان مىگويند و در دل ندارند،شما چنينى [٨]،ما گفتيم:معاذ اللّه!گفت:
انتم من ذلك براء فلا عليكم ،شما از آن بيزارى [٩]،بر شما از آن هيچ نيست،و امّا به خلف عهد آن خواستم [١٠]كه خداى تعالى مىگويد: وَ مِنْهُمْ مَنْ عٰاهَدَ اللّٰهَ لَئِنْ آتٰانٰا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَ لَنَكُونَنَّ مِنَ الصّٰالِحِينَ [١١]،منافقان با خداى عهد مىكنند كه اگر خداى ما را مالى دهد،صدقه دهيم و صالح باشيم.چون مال بداد ايشان را،بخل كردند،چنان كه گفت: فَلَمّٰا آتٰاهُمْ مِنْ فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَ تَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ [١٢]و امّا به خيانت در امانت،اين خواستم [١٣]كه خداى تعالى مىگويد: إِنّٰا عَرَضْنَا الْأَمٰانَةَ عَلَى السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبٰالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَهٰا وَ أَشْفَقْنَ مِنْهٰا وَ حَمَلَهَا الْإِنْسٰانُ... [١٤]،مراد به اين امانت،طاعت خداست در سرّ و علانيت،خصوصا[٣١-ر] اين سه طاعت:يكى غسل جنابت،و ديگر نماز،و سه ديگر روزه كه هر مسلمانى در دينش به اين مؤتمن باشد در سرّ و علانيت.و منافقان اين سه طاعت به علانيت كنند
[١] .آج،لب،فق،مب،مر:بجز ايشان.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:برخاستيم و به مكّه آمديم.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:يافتيم به مكّه.
[٤] .همۀ نسخه بدلها،بجز فق:پرسيديم.
[٥] .سورۀ منافقون(٦٣)آيۀ ١.
[٦] .همۀ نسخه بدلها:گواهى.
[٧] .همۀ نسخه بدلها،بجز مج:گواهى.
[٨] .چنينى/چنينيد،همۀ نسخه بدلها،بجز مج:چنين مىكنيد.
[٩] .بيزارى/بيزاريد.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها:خواستيم.
[١١] .سورۀ توبه(٩)آيۀ ٧٥.
[١٢] .سورۀ توبه(٩)آيۀ ٧٦.
[١٣] .آج،فق،مب،مر:خواستيم.
[١٤] .سورۀ احزاب(٣٣)آيۀ ٧٢.