ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢١٢ - دليل اين قرءات

بانوانى كه داراى جمال و زيبايى آشكار و ظاهرى بودند نگاه ميكردند- چنانچه آهوان و غزالان بدرخت اراك نگاه ميكنند و معنى (ينظرون الى- الاراك) است، پس (الى) حرف جارّ حذف شده است.

٢- اينكه از نظرت قصد كند تأمّل و تدبّر را و آن فعل لازم است و از آنست قول ايشان كه ميگويند: اذهب فانظر زيدا ابو من هو، رفتم تأمّل كنم زيد را كه او پدر كيست، پس اراده كرده از انظر تأمل را و از همين است قول خداى سبحان‌( انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثالَ‌)[١] تأمل كن كه چگونه براى تو مثل ميزنند، و انظر( كَيْفَ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى‌ بَعْضٍ‌)[٢] نگاه كن و انديشه نما كه چطور بعض را بر بعضى برترى داديم، و گاهى متعدّى ميشود بسبب (الى) مثل قول خدا،( أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ‌)[٣] آيا نظر نميكنند بسوى شتر كه چگونه خلق شده است يعنى تأمل و تدبّر درباره آفرينش آن نميكنند، پس اين تأكيد براى تأمّل است و گاهى اين فعل بسبب (فى) متعدّى ميشود مثل قول او،( أَ وَ لَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌)[٤] آيا پس نگاه بملكوت آسمانها و زمين نميكنند، يعنى تأمّل در آن نمى‌نمايند.

و امّا قول امرأ القيس:

پس چون حوران ظاهر شد و سرابهم نزديك آن بود نگاه كردى، پس نديدى چشمانت منظرى را.

پس ممكن است كه (نظرت فلم تر بعينك منظرا) را در آل (سراب) بشناسى‌

[١]- سوره اسراء آيه: ٥١.

[٢] سوره اسراء آيه: ٢٤.

[٣]- سوره غاشيه آيه ١٧.

[٤] سوره اعراف آيه: ١٨٤.